W Arktyce zaczyna się dziać coś złego - czy to początek megatopnienia?

 Zasięg lodu morskiego w Arktyce jest rekordowo niski. Szczelina na Morzu Beauforta przestaje być szczeliną, a staje się coraz większą wyrwą w lodzie. Prognozy wskazują, że sytuacja dla czapy polarnej Oceanu Arktycznego będzie się pogarszać. Czy to początek ogromnych roztopów i katastrofy klimatycznej?

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2026 roku na tle wybranych lat i średnich dekadowych. Mapa przedstawia zasięg w zestawieniu ze średnią z lat 90. XX wieku. JAXA

 4 maja zasięg lodu z trzeciego miejsca znalazł się na pierwszym miejscu. Obecnie lód morski zajmuje 12 mln km² i jest o 76 tys. km² mniejszy niż w rekordowym dotąd 2016 roku. To blisko 900 tys. km² mniej niż w 2012 roku. Ale na tym się nie kończy, bo ważne jest także to, gdzie topi się lód i gdzie pojawiają się ubytki. 

 

Zmiany zasięgu i koncentracji arktycznego lodu morskiego w dniach 9 kwietnia - 4 maja 2026 roku. Instytut Alfreda Wegenera

 Powyższa animacja pokazuje zmiany w lodzie morskim. Jak widać, zaczęły one dotykać miejsc kluczowych dla wielkości letnich roztopów: syberyjskich mórz, Morza Karskiego i Morza Beauforta, a częściowo także Morza Czukockiego. Zmiany nie ograniczają się więc do akwenów leżących poza Oceanem Arktycznym, lecz wliczanych w arktyczną kriosferę morską. Tym samym nie będzie takiej sytuacji, że lód szybko się topił, ponieważ szybko znikał na Morzu Baffina czy Ochockim, a następnie w lipcu topnienie zwalniało z powodu braku zmian na Oceanie Arktycznym. Woda się nagrzewała, a impet topnienia wyhamowywał. Tym razem może być inaczej.

 

Ogólny widok na pokrywą lodową Oceanu Arktycznego w sektorze syberyjskim dla 4 maja: u góry w 2026, na dole w 2012 roku. NASA Worldview

Wschodnia część Morza Beauforta dla 4 maja: u góry w 2026, na dole w 2012 roku. NASA Worldview

 Zmiany wydają się być tak samo groźne, a nawet groźniejsze niż w 2012 roku. Wyraźniejsze są straty na wschodniosyberyjskim szelfie kontynentalnym. Jednak przede wszystkim na uwagę zasługuje Morze Beauforta. Jeszcze kilka dni temu zmiany na tym akwenie były zdecydowanie wolniejsze niż w 2012 roku. Szczelina była mniejsza niż wtedy. Jednak kilka dni sprzyjających warunków pogodowych odwróciło sytuację. Mapa obok pokazuje dryf lodu w dniach 23 kwietnia – 3 maja. Widać, że wiatry pchały lód w kierunku Morza Czukockiego. Następnie wiatr kierował masy lodu morskiego w stronę Atlantyku, a ich ostatecznym celem była Cieśnina Fram. To modelowy przykład utraty lodu, za którym stoi dodatni dipol arktyczny. Oznacza on dominację wyżu barycznego nad Morzem Beauforta (szerzej w sektorze amerykańskim) oraz niżu barycznego w rejonie Półwyspu Tajmyr (szerzej w sektorze rosyjskim).

 

 

Dzisiejsze i prognozowane do 8 maja 2026 roku warunki atmosferyczne w Arktyce i wokół niej. Tropical Tidbits

 Analizując te mapy, widać, że zmiany wyprzedzają to, co działo się w 2012 roku. Pytanie tylko, czy faktycznie dojdzie do megatopnienia. Przykładowo w 2016 roku zmiany w Arktyce były znacznie bardziej agresywne niż obecnie czy w 2012 roku. Podobnie było w 2019 roku. Nie padł wtedy rekord topnienia. Jednak dziś stan lodu wygląda już inaczej.

 Do tego w grę wchodzą prognozy. Wyż baryczny nie tylko będzie powiększać wyrwę na Morzu Beauforta, lecz wraz z niżami nadal będzie tworzyć dodatni dipol arktyczny. Powstaną wiatry, które będą pchać lód na Atlantyk. Dodatkowo warunki będą sprzyjać intensywnemu transportowi lodu – przede wszystkim ze względu na wiatr. Wystąpią stałe i silne przepływy powietrza od Pacyfiku do Atlantyku. W takiej sytuacji ryzyko ogromnych roztopów latem tego roku znacznie wzrośnie.