Raport za I połowę kwietnia 2026 - Arktyka szybko pęka już w kwietniu

 Topnienie lodu morskiego w Arktyce w pierwszej połowie kwietnia nabrało rozpędu do tego stopnia, że rozmiary pokrywy lodowej zaczęły zbliżać się do wartości rekordowo niskich. To każe zadać pytanie, jak będzie wyglądało letnie minimum. Tym bardziej że grubość lodu - na tle tego, co było jeszcze 10–15 lat temu - nie wygląda dobrze. Animacja obok (kliknij, aby powiększyć) pokazuje, że na początku kwietnia wir polarny w troposferze zaczął słabnąć. Proces ten odbywa się stopniowo i według prognoz nie przewiduje się na razie radykalnych zmian. Z drugiej jednak strony presji temperaturowej będzie poddawany obszar między biegunem północnym a Svalbardem.

Zobacz mapę koncentracji arktycznego lodu morskiego w tak zwanych fałszywych barwach.     

Zasięg i koncentracja arktycznego lodu morskiego. University of Bremen/AMSR2

 Na pierwszy rzut oka, gdy spojrzymy na mapę zasięgu lodu, może się wydawać, że niewiele się dzieje. Granica lodu przebiega jednak dalej na północ niż kiedyś. Rozmiary pokrywy lodowej na Morzu Barentsa i Grenlandzkim nie są małe, ale ich struktura uległa zmianie. Powierzchnia wody ma wciąż możliwość zamarzania przy sprzyjających warunkach, jednak proces atlantyfikacji jest nieubłagany. Każde uderzenie ciepłych mas powietrza i zmiana kierunku wiatru na południowy szybko destabilizują pak lodowy.

 Atlantyfikacja oznacza nie tylko wzrost temperatury wód, ale również zmianę ich zasolenia i struktury pionowej, co utrudnia tworzenie stabilnego lodu. W efekcie nawet jeśli zasięg chwilowo wygląda „normalnie”, to lód jest cieńszy i bardziej podatny na rozpad. To właśnie ta zmiana jakościowa, a nie tylko ilościowa, jest jednym z kluczowych sygnałów postępujących zmian klimatycznych w Arktyce.

Zmiany zasięgu i koncentracji arktycznego lodu morskiego w pierwszej połowie lutego 2026 roku.   

 Jeśli przyjrzymy się dokładnie (animację można zobaczyć w osobnym oknie i powiększyć), widać, jak szybko następują zmiany, gdy tylko wiatr zmienia kierunek. Najbardziej widoczne jest to na Morzu Beringa, ponieważ akwen ten znajduje się na niższych szerokościach geograficznych niż Morze Barentsa.

 Niższa szerokość geograficzna oznacza większy dopływ energii słonecznej oraz silniejszy wpływ cieplejszych mas powietrza i wód. Dlatego lód w tym regionie reaguje szybciej i bardziej dynamicznie na zmiany warunków atmosferycznych. Jest to dobry przykład tego, jak lokalne procesy mogą przyspieszać ogólny trend spadkowy zasięgu lodu w skali całej Arktyki. 

Tempo zwiększania/zmniejszania się zasięgu lodu morskiego w 2026 roku na tle średniej z ostatnich 10 lat.

  Tempo spadku zasięgu lodu w pierwszej połowie kwietnia było duże, choć nie rekordowe. Całościowo, na chwilę obecną, sezon topnienia charakteryzuje się umiarkowaną utratą lodu. W latach 90. XX wieku od 15 marca do 15 kwietnia średnio ubywało 0,84 mln km², w tym roku około 0,8 mln km². Różnica jest niewielka, ale wtedy czapa polarna Oceanu Arktycznego miała inne rozmiary niż dziś.

 Kluczowe jest to, że obecnie punkt wyjścia jest znacznie niższy - zarówno pod względem zasięgu, jak i objętości lodu. Oznacza to, że podobne tempo spadku prowadzi dziś do większych konsekwencji. System lodowy ma mniejszą „rezerwę”, przez co jest bardziej wrażliwy na anomalie pogodowe w kolejnych miesiącach.

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2026 roku na tle wybranych lat i średnich dekadowych. Mapa przedstawia zasięg w zestawieniu ze średnią z lat 90. XX wieku. JAXA

 15 kwietnia zasięg lodu wyniósł 12,92 mln km²  to druga najniższa wartość w historii pomiarów, o 103 tys. km² wyższa od rekordowego 2019 roku. Obecne zmiany nie są jednak wyrokiem dla wrześniowego minimum. Należy pamiętać, że o tej porze roku topnienie zachodzi głównie poza centralną częścią Oceanu Arktycznego. Nie obserwuje się jeszcze dużych zmian na Morzu Beauforta czy Wschodniosyberyjskim. Z drugiej strony widoczne są zmiany w strukturze lodu - pojawiają się pęknięcia, a pak lodowy wyraźnie się kruszy.

Powierzchnia arktycznego lodu morskiego w 2026 roku w zestawieniu z poprzednimi latami. JAXA

 Powierzchnia lodu kurczyła się podobnie jak jego zasięg, co wskazuje na istotny wpływ temperatur - zarówno powietrza, jak i wody. Wskazuje to również na fakt, że lód jest cienki i ma niewielką odporność na topnienie.

Odchylenia temperatur od średniej 1991-2020 na półkuli północnej w latach 2001-2010, 2011-2020 i 2021-2025 dla kwietnia. NASA/GISS

Animacja pokazująca zmiany anomalii temperaturowych w Arktyce w dniach 31 marca - 13 kwietnia 2026 roku. Copernicus Climate Change Service/ERA5

 Osłabianie wiru polarnego nie przebiega w sposób dramatyczny - zmiany mieszczą się w granicach normy - ale nie oznacza to, że Arktyka jest wolna od silnych adwekcji ciepła, co pokazuje animacja. Atlantyk i Pacyfik są cieplejsze niż kiedyś, więc każda zmiana kierunku wiatru na południowy oznacza dopływ dużych ilości energii cieplnej. Tak było w marcu, który okazał się jednym z najcieplejszych w historii pomiarów w Arktyce.

 W pierwszej połowie kwietnia temperatury nad Oceanem Arktycznym oscylowały wokół –25°C, ale podczas napływów ciepła rosły do –10°C, a lokalnie nawet wyżej. Nad Morzem Czukockim doszło nawet do epizodów odwilży, co w kwietniu jest zjawiskiem bardzo rzadkim.

 Takie anomalie wskazują na rosnącą niestabilność systemu klimatycznego Arktyki. Coraz częściej obserwuje się sytuacje, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu były praktycznie niemożliwe. To dowód na postępujące przesunięcie warunków klimatycznych w regionie. 

 

 

Zmiany średniej temperatury arktycznych wód dla marca w latach 1940-2026 oraz odchylenia temperatur od średniej 1979-2000 dla 14 kwietnia 2026. Climate Reanalyzer 

 Wody stykające się z regionem arktycznym są wyjątkowo ciepłe, co ilustruje powyższa mapa. Duża anomalia ciepła na północnym Pacyfiku, w kontekście rozwijającego się zjawiska El Niño, wygląda niepokojąco - lokalne odchylenia sięgają nawet +5°C. Napływ ciepła z tego rejonu może znacząco przyspieszyć topnienie lodu, jeśli pojawi się odpowiedni układ baryczny.

 W ciągu ostatnich 30 lat temperatury wód arktycznych na początku wiosny wzrosły o około 0,2°C. Choć wydaje się to niewielką zmianą, w systemie bliskim punktu zamarzania ma ona ogromne znaczenie. Może to przesuwać granicę lodu o kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt kilometrów, wpływając na cały system klimatyczny Arktyki.
 

Grubość lodu morskiego w latach 2010-2026 dla 15 kwietnia. Polar Portal/HYCOM

 Jeśli wierzyć danym z modeli innych niż PIOMAS, w ostatnich latach doszło do niemal całkowitego zaniku grubego lodu. Lód o grubości 3–4 metrów zajmuje dziś jedynie ułamek powierzchni sprzed kilkunastu lat. Taki stan jest konsekwencją wieloletniego utrzymywania się wysokich temperatur oraz postępującej atlantyfikacji.

 Wieloletni lód pełnił funkcję „rdzenia” stabilizującego pokrywę lodową. Jego zanik oznacza, że cały system staje się bardziej sezonowy i podatny na zmiany pogodowe. To jeden z najważniejszych wskaźników degradacji arktycznego lodu morskiego.

Górne zdjęcie: pak lodowy Basenu Arktycznego od strony Morza Beauforta. Dolne zdjęcie: pokrywa lodowa na Morzu Czukockim. 15 kwietnia 2026 roku. NASA Worldview. 

 Dowodem wiarygodności modeli, takich jak HYCOM czy PIOMAS, są zdjęcia satelitarne, które wyraźnie pokazują stan czapy polarnej. W paku lodowym Basenu Arktycznego widoczna jest rozległa sieć pęknięć. Choć w przeszłości takie zjawiska również występowały, zwykle były efektem silnych wiatrów.

 W tym przypadku sytuacja jest inna — po ustąpieniu silnych wiatrów pęknięcia nie zanikły. Co więcej, pojawiają się one na bardzo wysokich szerokościach geograficznych (około 80°N), co wcześniej było rzadkością. To wyraźny sygnał, że lód jest cieńszy i bardziej podatny na deformacje.

 Jeśli temperatury nie spadną, a zachmurzenie nie ograniczy dopływu promieniowania słonecznego, pęknięcia będą się utrzymywać i powiększać. W efekcie przyspieszy to degradację paku lodowego i może mieć istotny wpływ na przebieg letniego minimum.

Zobacz także:

•  Raport za II połowę marca - spokojny start sezonu topnienia z fatalnym stanem czapy polarnej, 1 kwietnia 2026  Początek sezonu topnienia 2026 przebiega normalnie, poza faktem, że start topnienia zaczął się z dość niskiego poziomu. Jak podaje NSIDC i NASA maksimum marcowe wyniosło 14,29 mln km² - to najmniejsze maksimum w historii blisko 50-letnich pomiarów satelitarnych.
• Raport za I połowę marca 2026 - fatalny koniec sezonu zamarzania 2025/26, 16 marca 2026 

Zły znak przed latem: Arktyka wchodzi w sezon topnienia z dużym impetem.

 Topnienie lodu w Arktyce nabiera tempa na tyle, że w ciągu najbliższych dni ponownie mogą paść rekordy dotyczące zasięgu i powierzchni pokrywy lodowej. Taka sytuacja w Arktyce w ostatnich latach przestaje być wyjątkiem i coraz częściej staje się normą.

Zmiany zasięgu i koncentracji arktycznego lodu morskiego w pierwszej połowie lutego 2026 roku. University of Bremen/AMSR2 

 Animacja pokazuje, że w pierwszej połowie kwietnia lód zaczął wycofywać się zarówno w sektorze pacyficznym (Morze Beringa), jak i atlantyckim (Morze Barentsa). To efekt stopniowego wzrostu temperatur, choć wciąż pozostają one poniżej zera.

 

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2026 roku na tle wybranych lat i średnich dekadowych. Mapa przedstawia zasięg w zestawieniu ze średnią z lat 90. XX wieku. JAXA

 Mimo to lód topnieje. W przypadku Morza Barentsa kluczową rolę odgrywa tzw. atlantyfikacja, czyli napływ cieplejszych i bardziej zasolonych wód z Atlantyku do Arktyki. Nawet niewielki wzrost temperatury powietrza (np. z -15°C do -5°C) w połączeniu ze zmianą kierunku wiatru może prowadzić do szybkiego rozpadu i cofania się lodu.

 

Powierzchnia arktycznego lodu morskiego w 2026 roku w zestawieniu z poprzednimi latami. JAXA

 Kurczy się również powierzchnia lodu (area), co wskazuje nie tylko na wpływ wiatru, ale także na rosnące temperatury oraz pogarszającą się strukturę lodu. Coraz większy udział stanowi lód jednoroczny, który jest cieńszy i mniej odporny na topnienie niż dawniej dominujący lód wieloletni.

 

Kry lodowe na Morzu Czukockim i Wschodniosyberyjskim 13 kwietnia 2026 roku. NASA Worldview

 

 Nie tylko lód na Morzu Beringa wygląda niepokojąco. Na zdjęciu widać pokrywę lodową w rejonie Wyspy Wrangla. Lód jest silnie spękany, a ciemne obszary otwartej wody zaczynają intensywnie pochłaniać energię słoneczną. To zjawisko, znane jako efekt albedo, dodatkowo przyspiesza topnienie.

 Za taki stan lodu odpowiada przede wszystkim jego niewielka grubość. Gdyby lód miał ponad dwa metry, byłby znacznie bardziej odporny na deformacje i rozpad pod wpływem wiatru oraz falowania.

 Dodatkowo obserwuje się coraz wcześniejszy początek sezonu topnienia, co wydłuża okres, w którym lód traci masę. Wiosenne ubytki mają kluczowe znaczenie dla dalszego przebiegu sezonu – im mniej lodu pozostanie w maju i czerwcu, tym większe prawdopodobieństwo rekordowo niskiego minimum pod koniec lata. Oczywiście teoretycznie.

 Niemniej jednak, to zły prognostyk na to, co może wydarzyć się w lipcu i sierpniu. Trudno jednoznacznie przewidzieć, jak będzie wyglądał szczyt topnienia czapy polarnej na Oceanie Arktycznym, jednak scenariusz bardzo niskiego, a nawet rekordowego minimum pozostaje realny.

 

 

 

 

Z powodu działań szalonego Trumpa nie ma danych PIOMAS

 Na stronie Polar Science Center został niedawno przedstawiony komunikat o następującej treści: 

NCEP/NCAR R1 był wykorzystywany jako dane wymuszające atmosferyczne w reanalizie PIOMAS.

Nie byliśmy świadomi tej zmiany w funkcjonowaniu usługi, która — jak się wydaje — została formalnie ogłoszona 13 lutego 2026 r.

Oznacza to, że będziemy musieli znaleźć alternatywy i przygotować ich zamiennik. Aktualizacja strumieni danych, ponowna kalibracja modelu oraz wygenerowanie zaktualizowanych szeregów czasowych będą wymagały znacznego wysiłku i czasu.

Na razie nie mamy pewności, czy będzie to możliwe przy dostępnych środkach finansowych, a jeśli tak — kiedy będziemy mogli wznowić produkcję nowej serii danych PIOMAS.

Choć zastąpienie produktu NCAR/NCEP R1 jako źródła danych wymuszających ma ostatecznie sens, liczyliśmy na dłuższy okres przejściowy, który ułatwiłby tę zmianę.

Przepraszamy za konsekwencje dla naszych licznych użytkowników. PIOMAS działa nieprzerwanie od marca 2010 r. i rzadko zdarzało się, aby aktualizacje były opóźnione o więcej niż kilka tygodni (z wyjątkiem okresów zawieszenia pracy rządu).

Tym razem przerwa będzie dłuższa.
Prosimy sprawdzać tę stronę w celu uzyskania aktualizacji! 

 

 Jest to efekt polityki Trumpa, który ignorując problem globalnego ocieplenia, postanowił ściąć budżet NOAA. W wyniku tego nie ma danych reanalizy meteo m.in właśnie dla Arktyki. Dane są wymagane, by wyliczyć, w jakim tempie przyrasta/kurczy się lód morski. 

 Tymczasem w Arktyce doszło do pierwszego poważnego uderzenia ciepła od strony Oceanu Spokojnego. 

Dzisiejsze i prognozowane na jutro warunki pogodowe w Arktyce i obszarach leżących wokół niej. Tropical Tidbits

 Dodatni dipol arktyczny (wyż w sektorze amerykańskim i niż w euroazjatyckim) spowodował silną adwekcję ciepła znad Oceanu Spokojnego. 

Prognozowane na okres 9-11 kwietnia odchylenia temperatur od średniej 1979-2000 w Arktyce. Climate Reanalyzer

 Temperatury są co najmniej 10 st. C wyższe od średniej. Na Morzu Czukockim punktowo pojawiła się już odwilż, co o tej porze roku zwykle się jeszcze nie zdarza. To sytuacja chwilowa, ale nie ostatnia w tym sezonie topnienia. Szereg takich zdarzeń może przyspieszyć topnienie lodu, zwłaszcza że pokrywa lodowa jest cienka. Ostatnie dane PIOMAS - druga najmniejsza w historii pomiarów objętość lodu - 334 km³ różnicy względem rekordzisty z 2017 roku. 

Raport za II połowę marca - spokojny start sezonu topnienia z fatalnym stanem czapy polarnej

 Początek sezonu topnienia 2026 przebiega normalnie, poza faktem, że start topnienia zaczął się z dość niskiego poziomu. Jak podaje NSIDC i NASA maksimum marcowe wyniosło 14,29 mln km² - to najmniejsze maksimum w historii blisko 50-letnich pomiarów satelitarnych. Ostatnie lata pokazują jednak, że wartość maksimum nie przekłada się na wrześniowe minimum, a początek sezonu topnienia wydaje się być normalny. Początkowo lód wycofywał się szybko, ale pod koniec marca zaczął ponownie narastać. To typowe dla tej pory roku, kiedy w Arktyce jest nadal zimno, a każda zmiana we wzorcach pogodowych prowadzi do reakcji. Lód może więc bardzo szybko wrócić i pokryć zimne, wychłodzone po zimie polarne wody, np. Morza Barentsa.

 

Zobacz mapę koncentracji arktycznego lodu morskiego w tak zwanych fałszywych barwach.       

 

Zasięg i koncentracja arktycznego lodu morskiego. University of Bremen/AMSR2 

 Należy wiedzieć, że o wielkości marcowego zasięgu lodu morskiego decydują akweny zewnętrzne – często obszary leżące poza Arktyką, jak Morze Ochockie. Z drugiej jednak strony to, że maksimum jest rekordowo niskie, świadczy o stanie klimatu. W chłodniejszym klimacie takie wartości jak 14,29 mln km² by nie padły.

 

Zmiany zasięgu i koncentracji arktycznego lodu morskiego w pierwszej połowie lutego 2026 roku.

 Patrząc na animację, widzimy zmiany, które są typowe dla drugiej połowy marca. Np. na Morzu Barentsa lód wycofuje się, po czym wraca ponownie w odpowiedzi na zmianę warunków atmosferycznych – silny wiatr wypycha krę lodową, a wolne przestrzenie, ze względu na temperatury wody, szybko zamarzają.

 

Tempo zwiększania/zmniejszania się zasięgu lodu morskiego w 2026 roku na tle średniej z ostatnich 10 lat.

 Pokazuje to też wykres – najpierw występują spore spadki, znacznie przekraczające średnią, a następnie drastyczne spowolnienie spadków i w końcu przyrosty lodu. Finalnie tempo topnienia w drugiej połowie marca oscylowało w granicach średniej.

 

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2026 roku na tle wybranych lat i średnich dekadowych. Mapa przedstawia zasięg w zestawieniu ze średnią z lat 90. XX wieku. JAXA

 Na koniec marca zasięg lodu według danych JAXA wyniósł 13,4 mln km², co stanowi trzecią najmniejszą w historii pomiarów wartość. Tu jednak różnice są bardzo małe. W rekordowym wtedy 2025 roku pokrywa lodowa Oceanu Arktycznego była jedynie o 54 tys. km² mniejsza. Wpływ na takie rozmiary lodu w tym roku ma Morze Ochockie, co pokazuje mapa.

 

Powierzchnia arktycznego lodu morskiego w 2026 roku w zestawieniu z poprzednimi latami. JAXA

 Powierzchnia lodu zareagowała tak samo jak zasięg, co świadczy o większym wpływie temperatur niż samego wiatru. Woda jest wychłodzona, a powietrze nad biegunem północnym wciąż zimne – nawet mimo faktu, iż Arktyka jest cieplejsza, to wciąż mróz. Przyrosty mogą się jeszcze zdarzyć, czego przykładem jest rok 2022 (czerwona krzywa na wykresie).

Odchylenia temperatur od średniej 1991-2020 na półkuli północnej w latach 2001-2010, 2011-2020 i 2021-2025 dla marca. NASA/GISS

Animacja pokazująca zmiany anomalii temperaturowych w Arktyce w dniach 14-28 marca 2026 roku. Copernicus Climate Change Service/ERA5

 Odchylenia temperaturowe, co ilustruje powyższa animacja, wzrosły pod koniec marca. Wzrost miał miejsce nad obszarami, które od października/listopada są pokryte lodem. Nie musi to oznaczać topnienia. Po prostu zamiast -30°C jest tam -20°C. Taka zmiana ma inne znaczenie – wolniejszy przyrost lodu. Czapa polarna nadal zwiększa swoją grubość, a szczyt przypada na kwiecień/maj, w zależności od regionu. Między biegunem północnym a Grenlandią nawet na koniec maja. Napływ ciepła znad Oceanu Spokojnego pod koniec marca spowodował, że w sektorze pacyficznym, głównie nad Morzem Wschodniosyberyjskim i Czukockim, temperatury wzrosły do około -12°C. Miejscami były jeszcze wyższe, bo nawet -6°C.

Zmiany średniej temperatury arktycznych wód dla marca w latach 1940-2025 oraz odchylenia temperatur od średniej 1979-2000 dla 30 marca 2026. Climate Reanalyzer 

 

 Jednocześnie morza są wychłodzone, nawet napływ ciepła z południa nie spowoduje, że woda nagrzeje się w kilkadziesiąt godzin. Zmiana kierunku wiatru powoduje, że akwen szybko zamarza – niewiele trzeba, by o tej porze roku temperatura polarnego morza spadła z -1,6°C do -1,8°C, co oznacza zamarzanie słonej wody. Marcowe tempo wzrostu temperatur arktycznych wód jest powolne – około 0,2°C w ciągu ostatnich 20 lat. Przyczyną są sezonowe warunki atmosferyczne i wielkość lodu. Lód dopiero zaczyna się topić, a każda zmiana pogody powoduje zamarzanie, zupełnie inaczej niż w sierpniu/wrześniu, kiedy obserwuje się największy wzrost temperatur.

 

Grubość lodu morskiego w latach 2010-2026 dla 31 marca. Polar Portal/HYCOM

 Powierzchnia lodu łatwo zamarza o tej porze roku, ale słabszy niż zwykle mróz oznacza wolniejszy przyrost grubości, a więc ilości lodu. Stale utrzymujące się wysokie temperatury spowodowały, że w ciągu ostatnich lat definitywnie zniknął lód wieloletni. Doszło do tego w latach 2023–2026. Taka zmiana może przełożyć się na szybkie topnienie latem, jeśli będą temu sprzyjać warunki atmosferyczne. Arktyka stała się wilgotniejsza, więc latem jest pochmurno – istnieje szansa, że letnie topnienie ponownie spowolni.

 

Pokrywa lodowa Oceanu Arktycznego na pograniczu Morza Barentsa i Basenu Arktycznego 31 marca 2026 roku. NASA Worldview

 

 Sprawa przyrostu lodu na Morzu Barentsa jest też taka, że odbywa się to w warunkach atlantyfikacji arktycznej. Wierzchnia warstwa wody tylko na chwilę zamarzała – ponowna zmiana kierunku wiatru w tym przypadku to szybkie wycofanie się tego lodu. Teraz należy zastanowić się, jak zachowa się lód w kwietniu, kiedy warunki dla roztopów się zmienią, gdy temperatura z powodu dnia polarnego zacznie dobijać do zera.

 

Zobacz także:

• Raport za I połowę marca 2026 - fatalny koniec sezonu zamarzania 2025/26, 16 marca 2026 Sezon zamarzania – okres, kiedy sezonowo rozrasta się pokrywa lodowa Oceanu Arktycznego – prawdopodobnie dobiegł już końca. 
• Raport za II połowę lutego 2026 - sezon topnienia chyba się już zaczął, 1 marca 2026 
• Raport za I połowę lutego 2026 - chwilowe odrodzenie w Arktyce, 15 lutego 2026