Raport za I połowę maja 2026 - czy megatopnienie już nadchodzi?

 Topnienie lodu chwilowo zwolniło, ale nie ma co się dziwić, skoro wcześniej miały miejsce drastyczne zmiany. Pod koniec kwietnia i na początku maja topiły się obszary lodu, które jeszcze nie powinny znikać z mapy Arktyki o tak wczesnej porze roku. Zasięg topnienia dotarł więc do miejsc, gdzie znajduje się grubszy lód, na którego czas przyjdzie dopiero w czerwcu. Poza tym warunki atmosferyczne również miały znaczenie - wyż baryczny zagęszcza lód morski, a na początku maja nie występuje jeszcze silne promieniowanie słoneczne powyżej 70°N. Co więcej, wyż baryczny nie zawsze sprzyjał topnieniu, ponieważ zaciągał np. zimne masy powietrza znad Grenlandii, spowalniając topnienie na Morzu Beauforta. To oczywiście nie oznacza, że widmo megatopnienia minęło.

 Animacja wyżej (kliknij, aby powiększyć) pokazuje, że wysokość geopotencjału na początku maja rosła. To świadczy o wzroście temperatur w atmosferze nad Oceanem Arktycznym, co zapoczątkuje topnienie lodu na całym Oceanie Arktycznym w kolejnych dniach.

Zobacz mapę koncentracji arktycznego lodu morskiego w tak zwanych fałszywych barwach.   

Zasięg i koncentracja arktycznego lodu morskiego. University of Bremen/AMSR2

 Szczeliny zamieniają się w wyrwy w lodzie: na Morzu Czukockim, Łaptiewów i Karskim. Na Morzu Beauforta szczelina się skurczyła, co było związane ze zmianą kierunku wiatru, a więc dryfem lodu. Szczelina nie zniknęła jednak całkowicie. Pak lodowy znajdujący się na Morzu Beauforta jest pokruszony, co widać na mapie koncentracji lodu, a także na zdjęciu satelitarnym.

Zmiany zasięgu i koncentracji arktycznego lodu morskiego w pierwszej połowie maja 2026 roku.   

 Animacja pokazuje, że zmiany wyprzedzają kalendarz, nic więc dziwnego, że potem topnienie spowolniło, bo Arktyka nie jest jeszcze aż tak ciepła, by czapa polarna utrzymywała wręcz wykładnicze ilości ciepła zdolne stopić grubszy lód, kiedy ten cieńszy z powodu wysokich temperatur szybko zniknął. W kolejnych dniach spadek zasięgu i powierzchni lodu przyspieszy.

 

Tempo zwiększania/zmniejszania się zasięgu lodu morskiego w 2026 roku na tle średniej z ostatnich 10 lat.

  W drugiej połowie kwietnia lód znikał bardzo szybko z powodu presji pogodowej i faktu, że był cienki, więc łatwo się topił. Jednak potem granica topnienia dotarła do miejsc, gdzie pokrywa lodowa nie zdążyła jeszcze zmniejszyć swojej grubości. Na początku maja promieniowanie słoneczne jest już silne, ale nie tak intensywne jak w czerwcu i pierwszej połowie lipca, by szybko powodować spadek powierzchni lodu. W przyszłości to się zmieni. Kiedy czapa polarna w Arktyce stanie się wystarczająco cienka, jej powierzchnia będzie się szybko kurczyć. Wtedy dojdzie do BOE - stanu braku lodu na biegunie północnym.

 

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2026 roku na tle wybranych lat i średnich dekadowych. Mapa przedstawia zasięg w zestawieniu ze średnią z lat 90. XX wieku. JAXA

 W tym roku BOE nie będzie. Nie ma na to szans ani nawet w przyszłym roku. Lód morski nie jest jeszcze aż tak cienki, by miał się całkowicie stopić. Temperatury również jeszcze na to nie pozwolą. Z drugiej jednak strony fakt, iż lód morski jest cieńszy niż kilka lat temu, co pokazują mapy poniżej, oznacza, że rekordowe topnienie jest bardzo możliwe. To, że teraz zasięg lodu jest bardzo niski, nie musi oznaczać BOE, ale może (i prawdopodobnie będzie) oznaczać rekord, o ile latem warunki atmosferyczne będą temu sprzyjały. 15 maja zasięg lodu wyniósł 11,67 mln km², nie był więc aktualnie rekordowy. W 2012 roku zasięg lodu był większy, ale sezon zakończył się rekordowym topnieniem. Minimum wyniosło wtedy 3,18 mln km². W tym roku tak być nie musi tylko dlatego, że pozostała czapa polarna na Oceanie Arktycznym ma rekordowe lub bliskie rekordowym rozmiary.

Powierzchnia arktycznego lodu morskiego w 2026 roku w zestawieniu z poprzednimi latami. JAXA

 Powierzchnia lodu, podobnie jak zasięg, charakteryzuje się słabymi wartościami. To może sugerować, że w tym roku rekordowe topnienie jest realne, ale nie stuprocentowo pewne.

 

Odchylenia temperatur od średniej 1991-2020 na półkuli północnej w latach 2001-2010, 2011-2020 i 2021-2025 d la maja.NASA/GISS 

Animacja pokazująca zmiany anomalii temperaturowych w Arktyce w dniach 30 kwietnia - 10 maja 2026 roku. Copernicus Climate Change Service/ERA5

 Co by się musiało wydarzyć, by np. w tym roku doszło do BOE? Katastrofalnie niskie minimum wrześniowe. Sezon topnienia musiałby zakończyć się rekordowo małą powierzchnią lodu, a ten, który przetrwałby lato, musiałby być poszatkowany i słaby. W zeszłym roku tak nie było. Za to później jesień była bardzo ciepła, a Arktyka zaczęła bić rekordy. Musiałyby też wystąpić potężne sztormy na biegunie północnym, które hamowałyby przyrost lodu. Tego również nie było. Dominował za to lód jednoroczny, a dane PIOMAS np. za grudzień pokazały rekordowo małą ilość lodu. Nie było jednak rekordowo ciepłej zimy w Arktyce. Temperatury stale utrzymywały się na wysokim, ale nie rekordowym poziomie. Wiosna zaczęła się natomiast bardzo źle. Choć polityka Trumpa doprowadziła do zaprzestania aktualizacji danych PIOMAS, wciąż mamy ogląd na to, co się działo.

 

Zmiany średniej temperatury arktycznych wód dla kwietnia w latach 1940-2026 oraz odchylenia temperatur od średniej 1979-2000 dla 14 maja 2026. Climate Reanalyzer 

 W marcu maksymalny zimowy zasięg lodu arktycznego osiągnął zaledwie 14,28 mln km². Oznacza to oficjalny remis z ubiegłym rokiem o tytuł najniższego zimowego maksimum w całej 48-letniej historii pomiarów. Arktyka po prostu nie była w stanie odbudować swojej powierzchni podczas zimy, a przede wszystkim grubości lodu. Spójrzmy też na temperatury wód. W ostatnich latach rosły dynamicznie. To, że teraz przy lodzie woda jest chłodniejsza, świadczy o szybkim zużywaniu energii cieplnej wody na topnienie lodu. Dlatego zasięg lodu wygląda kiepsko. Takie anomalie nie oznaczają jednak, że topnienie pokrywy lodowej zaraz zatrzyma się w miejscu - woda zaczyna się już nagrzewać, a to dopiero połowa maja.

 

Grubość lodu morskiego w latach 2012-2026 dla 15 maja. Polar Portal/HYCOM

 Danych PIOMAS nie ma, ale wykorzystywany jest przez Duński Instytut Meteorologiczny model HYCOM. Pokazuje on już od kilku miesięcy, że w Arktyce dominuje cienki lód o grubości poniżej 2 metrów. To może być zapowiedź rekordowego topnienia, ale z pewnością jeszcze nie BOE. Zestaw map pokazuje, jak ogromne zaszły zmiany w Arktyce, głównie za sprawą coraz cieplejszej wody.

Pokruszony pak lodowy na Morzu Beauforta 15 maja 2026 roku. NASA Worldview

Wyrwa w lodzie na Morzu Łaptiewów.

Topniejący lód na Morzu Czukockim.

 O tym, czy faktycznie doświadczymy BOE albo przynajmniej topnienia takiego jak w 2012 roku, ostatecznie zadecyduje pogoda w czerwcu, lipcu i sierpniu. Jeśli nad biegunem północnym utrzyma się bezchmurny, słoneczny wyż (tzw. dipol arktyczny) połączony z silnymi wiatrami wypychającymi lód na Atlantyk, to przy obecnej grubości pokrywa lodowa może załamać się całkowicie.

 Jeśli lato w Arktyce będzie pochmurne, a więc chłodniejsze, uratuje ono resztki cienkiego lodu przed całkowitym zniknięciem, ale i tak zasięg lodu znajdzie się blisko rekordowego minimum, ponieważ czapa polarna jest cieńsza niż w 2012 roku.

 Zobacz także:

• Raport za II połowę kwietnia 2026 - ten rok w Arktyce może być przełomowy, 1 maja 2026 Z roku na rok, w miarę jak klimat staje się coraz cieplejszy, ryzyko ogromnych roztopów na biegunie północnym staje się coraz bardziej realne.
• Raport za I połowę kwietnia 2026 - Arktyka szybko pęka już w kwietniu, 16 kwietnia 2026 
• Raport za II połowę marca - spokojny start sezonu topnienia z fatalnym stanem czapy polarnej, 1 kwietnia 2026