Kanadyjskie ognie

Masowe wybuchy pożarów nawiedzają ostatnio kanadyjskie Terytoria Północno-Zachodnie. Wysokie temperatury, nierzadko sięgające 30^oC i sucha pogoda przyczyniają się do powstawania ogromnych pożarów. W sumie od początku tego roku w kanadyjskiej prowincji Terytoria Północno-Zachodnie wybuchło już 113 pożarów. Od początku lipca wybuchły 72 pożary tajgi. Łącznie od początku roku spłonęło tam około 1400 km² lasów. W północnej części Kanady od wielu dni jest bardzo ciepło, co pokazuje mapa anomalii obok, przedstawiająca stan temperatur na 4 lipca.

 

Odchylenia temperatury od normy w Ameryce Północnej dla czerwca 2014 roku. Czerwiec był bardzo ciepłym miesiącem w Kanadzie, co przyczyniło się do powstawania licznych pożarów. NOAA-NCAR

Ogromne pożary przyczyniają się do powstawania kłębów dymu, które penetrują znaczne obszary nad Ameryką Północną. W zależności od wiatru, jeśli ten będzie wiać w kierunku północnym, dymy będą przemieszczać się nad Arktykę, przyspieszając topnienie lodu. 

Pióropusze dymu rozprzestrzeniają się wraz z wiatrem nad znaczne obszary Kanady i wędrują dalej na południe, nad USA. NASA

Większość dymu ostatnio nie dociera nad Arktykę. Nie tylko fakt docierania dymu nad pokrywę lodową w Arktyce stanowi problem. Masowe pożary są źródłem emisji dwutlenku węgla. Wraz ze wzrostem temperatur liczba pożarów będzie się zwiększać. Tym samym z tego powodu będą rosnąć emisje CO₂ do atmosfery.

Pożary w Kanadzie, kłęby dymu niosą się na setki kilometrów, 2 lipca 2014 roku. NASA

Tymczasem czapa lodowa Arktyki topnieje nieprzerwanie. Mimo braku dodatniej Oscylacji Arktycznej tempo topnienia lodu nie zwolniło znacząco. W ciągu ostatnich dwóch dni zasięg lodu w Arktyce zmniejszył się o 0,16 mln km². Zasięg arktycznego lodu morskiego jest teraz niewiele większy od tego z 2012 roku. 

 

Zobacz także:

• Ciepło i pył uderzają w lód, czwartek, 19 czerwca 2014
• Pożary zmieniają Arktykę, piątek, 28 czerwca 2013 Obszary ciągnące się w strefie podbiegunowej pokrywa tundra, a dalej na południu lesista tajga. Tajga to ogromna powierzchnia zimozielonych lasów rozciągających się na tysiące kilometrów, od zachodniej Kanady aż po wschodnią Rosję. To drugie po Amazonii płuca świata. Ekosystem ten ulega ostatnio zmianom. Jedną z nich są pożary, które coraz agresywniej niszczą znajdujące się tam lasy...

Czerwiec 2014 - łaskawy, ale nie do końca

Czerwcowe topnienie lodu było typowe dla tego miesiąca. Przyczyną niezbyt szybkiego zmniejszania się zasięgu lody była ujemna Oscylacja Arktyczna i niskie temperatury. 

 Mapa pokazująca średni zasięg arktycznej pokrywy lodowej w czerwcu 2014 roku. Fioletowa linia pokazuje średni zasięg lodu dla okresu 1981-2010 dla czerwca. Sea Ice Index - NSIDC

Średni zasięg arktycznego lodu morskiego według NSIDC wyniósł 11,31 mln km² i był tym samym szóstym najmniejszym w historii pomiarów. Średnia zasięgu lodu była mniejsza o 0,58 mln km² w stosunku do czerwcowej średniej z lat 1981-2010.  

Cechą charakterystyczną topnienia lodu poza brakiem dipola arktycznego, było szybkie topnienie lodu na Morzu Łaptiewów, szczególnie na początku miesiąca. W przeciwieństwie do 2013 roku, w tym doszło do roztopów na Morzu Beauforta i powstania tzw. stanów, niewielkich w skali czapy lodowej dziur w lodzie, powstałych na skutek działania wyżowej pogody i napływu ciepłych mas powietrza znad Kanady. Wczesne w przeciwieństwie do zeszłego roku topnienie lodu na Morzu Beauforta daje szanse na ponowne otworzenie szlaku morskiego zwanego jako Przejście Północno-Zachodnie. Pomimo tego zasięg lodu na Morzu Beauforta nie był mały na tle ostatnich lat, szczególnie 2012 roku.

 Zasięg arktycznego lodu dla 2014 roku na tle ostatnich lat.

Tempo spadku zasięgu lodu w czerwcu wyniosło 78,9 tys. km², było więc szybsze od średniej 1981-2010 dla czerwca. Średnia ta wynosi 57,2 tys. km². Topnienie lodu było powolne szczególnie w pierwszej połowie miesiąca, co było przeciwieństwem czerwcowego topnienia w 2012 roku. Dopiero po 20-tym czerwca ze względu na zmianę warunków atmosferycznych topnienie przyspieszyło. W rezultacie linia trendu zaczęła przybliżać się do tej z 2012 roku. Dość szybko topił się lód w Zatoce Hudsona i Morzu Baffina. Pod sam koniec czerwca lód zaczął szybko się cofać na Morzu Karskim.  Miesięczne tempo utraty lodu dla czerwca wyniosło 3,6% na dekadę.

 Anomalie termiczne w Arktyce na poziomie ciśnienia 925 hPa dla czerwca 2012, 2013 i 2014. NSIDC

Czerwiec był chłodnym miesiącem w Arktyce - temperatury były średnio o 1 do 2^oC niższe od średniej 1981-2010. W drugiej połowie miesiąca temperatury w Arktyce zaczęły rosnąć do poziomu od 2 do 4^oC powyżej normy. Powyższe mapy pokazują zestawienie odchyleń temperatur od normy dla 2012, 2013 i 2014 roku.

Uruchomiony w lutym 2013 roku satelita Landsat 8 wykonuje zdjęcia powierzchni Ziemi, dzięki czemu możemy także zobaczyć zdjęcia Arktyki, które satelita ten tak samo jak Terra, może fotografować. Kliknij na link, lub zdjęcie, by zobaczyć w wysokiej rozdzielczości.

Południowa część Morza Beauforta 16 czerwca 2014 roku. Zdjęcie wykonane przez satelitę Landsat 8.

Na podstawie: National Snow and Ice Data Center

Zobacz także:

• Maj 2014 - łagodne zejście na trzecie miejsce, środa, 4 czerwca 2014 
• Kwiecień 2014 - rozładowany, środa, 7 maja 2014 
• Marzec 2014 - czy dipol był łaskawy?, piątek, 4 kwietnia 2014 
• Luty 2014 - powolny przyrost, czwartek, 6 marca 2014 

Porównanie kriosfery - blisko rekordowych lat

Działanie wyżu barycznego, a tym samym wysokiego nasłonecznienia w końcu doprowadziło do tego, że teraz rozmiary arktycznego lodu skurczyły się do poziomu bardzo bliskiego, a w zasadzie takiego samego jak z "rekordowych lat". Na taką sytuacje złożył się nie obecny nad Arktyką wyż o ciśnieniu 1020 hPa, ale też wcześniejsze warunki. Dodatnia Oscylacja Arktyczna w marcu, kwietniu i maju osłabiła znacznie pokrywę lodową Arktyki, a lód pokrywający północne krańce Morza Barentsa niemal całkowicie się już stopił. Obecność dodatniej AO wiosną wpłynęła na powstanie ogromnej wyrwy w lodzie. Fale ciepła i brak zachmurzenia doprowadziły też do znacznie szybszego topnienia lodu na Morzu Beauforta, w przeciwieństwie do 2013 roku. Jak więc wygląda sytuacja?

Zasięg lodu w Arktyce według danych IARC-JAXA.

Według danych JAXA sytuacja zrobiła się już dość dramatyczna. 1 lipca zasięg lodu wyniósł 8,94 mln km² i tym samym znalazł się na drugim miejscu ex aequo z 2012 rokiem, różnica jest tu praktycznie zerowa. W 2013 roku 1 lipca zasięg lodu liczył 9,44 mln km², był więc o 0,5 mln km² większy niż obecny zasięg lodu.

Zasięg lodu w Arktyce według danych NSIDC.

W przypadku NSIDC wygląda to nieco inaczej. 1 lipca zanotowano odczyt 9,35 mln km². Dlaczego więcej niż w przypadku JAXA, wystarczy spojrzeć na mapę. Najprawdopodobniej to wielkość pikseli może mieć na to wpływ. Dlatego też ogólnie przedstawiane są tu dane JAXA. Choć oczywiście można tu polemizować, która instytucja lepiej mierzy zasięg lodu w Arktyce. 9,35 mln km² czyni pokrywę lodową czwartą najmniejszą w historii pomiarów. Zasięg lodu jest w tym wypadku bardzo bliski z lat kiedy lód w Arktyce topił się rekordowo szybko. W 2013 roku zasięg lodu wg NSIDC 1 lipca był o 0,41 mln km² większy niż teraz. W 2012 roku zasięg lodu był o 0,29 mln km² mniejszy niż obecnie.

Na pierwszym miejscu wg JAXA i NSIDC jest 2010 rok. Wg JAXA zasięg pływającego lodu morskiego w Arktyce dla 1 lipca wynosił 8,82 mln km² (różnica 2014 to 0,12 mln km²). Wg NSIDC zasięg lodu liczył wtedy 9,02 mln km² (różnica 2014 to 0,33 mln km²).

Powyższe animacje przedstawiają porównanie arktycznej kriosfery 2014 względem 2013 i 2012 dla 1 lipca.

Jeśli założyć, że dane NSIDC są lepsze niż te z JAXA, to i tak sytuacja nie wygląda różowo. Różnica co do 2010 roku nie jest zbyt duża, a ostatecznie wrześniowe minimum 2010 wyniosło wtedy 4,6 mln km², a w 2012 roku niespełna 3,4 mln km². Przez cały lipiec będzie więc trwał wyścig pomiędzy 2014, 2012, 2011 i 2012 rokiem. 2013 rok raczej już z owego wyścigu odpadł.

Cieśnina Naresa uwalnia się spod lodu

W przeciwieństwie do zeszłego roku, tym razem Cieśnina Naresa będzie wolna od lodu znacznie szybciej. Wycinek mapy DMI pokazuje podwyższone temperatury u wejścia do Cieśniny Naresa. Rok temu lód w Cieśninie Naresa topić się zaczął między 10 a 20 lipca, a cieśnina stała się w wolna od lodu dopiero w połowie sierpnia.

Cieśnina Neresa 30 czerwca 2014 roku. Zdjęcia Terra, NASA

Rozpadająca się pokrywa lodowa w Cieśninie Naresa (zdjęcie w dużym powiększeniu - 1 piksel = 250 m).  Zdjęcie NASA

Na zdjęciach satelitarnych widzimy, że lód rozpada się do postaci dryfującej kry lodowej, która przemieszczać się teraz będzie do ciepłych wód Morza Baffina i tam topnieć. W 2012 roku proces ten zaczął się na początku lipca. Czyli tym razem udrażnianie cieśniny rozpoczęło się dość wcześnie. Przy okazji na jednym i drugim zdjęciu widzimy, że sezon topnienia lodowców na Grenlandii i Wyspie Ellesmere'a trwa w najlepsze. Zdjęcie satelitarne do artykułu z zeszłego roku poniżej pokazuje sytuację z 16 lipca.

Zobacz także:

• "Nares Express" ruszył, środa, 17 lipca 2013 Cieśnina Naresa, a właściwie system cieśnin oddzielający Grenlandię od Wyspy  Ellesmere’a jest przez większą część roku pokryta lodem...