Raport za II połowę czerwca 2026 - zmiany jak w 2013 roku, ale nie do końca

 Przez cały czerwiec nad biegunem północnym utrzymywał się głęboki, solidny układ cyklonalny, który tak naprawdę stał się letnią wersją wiru polarnego. W czerwcu w dolnej warstwie atmosfery nie ma w Arktyce wiru polarnego – ten znika pod koniec maja, czasem nawet w połowie miesiąca. Niskie ciśnienie oczywiście dominuje, ale są to zwykle płytkie niże, które koniec końców ustępują miejsca rozległym wyżom barycznym przynajmniej na 3–4 dni. W czerwcu 2026 roku taka sytuacja nie wystąpiła. Przez cały czas wokół bieguna utrzymywał się solidny niż baryczny, który obejmował ponad połowę powierzchni Oceanu Arktycznego. Animacja obok (kliknij, aby powiększyć) pokazuje, jak zmieniały się warunki atmosferyczne w Arktyce w dniach 15–24 czerwca. To nie są warunki sprzyjające roztopom. Taki układ jest co prawda niszczycielski dla lodu, ale jeśli towarzyszy temu niemal nieustanny brak promieni słonecznych i chłód, to tempo roztopów nie jest w stanie przyspieszyć.

Zobacz mapę koncentracji arktycznego lodu morskiego w tak zwanych fałszywych barwach. 

Zasięg i koncentracja arktycznego lodu morskiego. University of Bremen/AMSR2

 Jak widać na mapie, czapa polarna Oceanu Arktycznego posiada ubytki, ale są one stosunkowo niewielkie, jak na ostatnie lata. Z uwagi na ocieplający się klimat należałoby oczekiwać, że topnienie będzie szybsze, ale tak nie jest. Powodem jest pogoda i to, co na nią wpływa – duża ilość wilgoci, której jest więcej niż jeszcze kilkanaście lat temu, kiedy klimat był chłodniejszy. Im zimniej, tym mniej wilgoci i bardziej suche powietrze. Choć wilgotność powietrza jest wysoka, temperatury nadal pozostają relatywnie niskie, a ograniczona ilość promieni słonecznych nie ogrzewa dziur w lodzie, inicjując roztopy na większą skalę.

Zmiany zasięgu i koncentracji arktycznego lodu morskiego w drugiej połowie czerwca 2026 roku.   

 Rozległy cyklon pewnych negatywnych zmian dokonał – pak lodowy został pofragmentowany, a woda morska zaczęła roztapiać kry lodowe na obrzeżach. Najszybciej jednak roztapia się to, co jest na zewnątrz, natomiast w centrum zmiany zachodzą wolniej, ponieważ stabilny wir polarny ogranicza transfer energii.

Tempo zwiększania/zmniejszania się zasięgu lodu morskiego w 2026 roku na tle średniej z ostatnich 10 lat.

 Rezultatem tego stanu rzeczy jest umiarkowane tempo topnienia lodu oraz zmniejszania się jego zasięgu. Dopiero na sam koniec miesiąca topnienie znacznie przyspieszyło. Z tego powodu w czerwcu zasięg lodu skurczył się o 1,91 mln km², podczas gdy średnia z ubiegłej dekady to 1,89 mln km². Bez tych ostatnich dwóch dni czerwcowy spadek zasięgu lodu byłby kilka procent wolniejszy od średniej, a jest minimalnie szybszy.

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2026 roku na tle wybranych lat i średnich dekadowych. Mapa przedstawia zasięg w zestawieniu ze średnią z lat 90. XX wieku. JAXA

 Finalnie zasięg lodu morskiego znalazł się na drugiej pozycji – 8,85 mln km². Warto jednak wiedzieć, gdzie lodu jest najmniej – to zewnętrzne akweny, jak Zatoka Hudsona czy Morze Baffina. Na Morzu Beauforta praktycznie nic się nie dzieje.

Powierzchnia arktycznego lodu morskiego w 2026 roku w zestawieniu z poprzednimi latami. JAXA

 Powierzchnia lodu (area) także się skurczyła, bo za topnienie odpowiadał nie tylko wiatr, ale i temperatura. Dotyczyło to jednak obszarów zewnętrznych, które zdążyły się już nagrzać, co umożliwiło szybkie spadki zlodzenia. 

 

Odchylenia temperatur od średniej 1991-2020 na półkuli północnej w latach 2001-2010, 2011-2020 i 2021-2025 dla czerwca. NASA/GISS 

Animacja pokazująca zmiany anomalii temperaturowych w Arktyce w dniach 14-24 czerwca 2026 roku. Copernicus Climate Change Service/ERA5

 Choć Arktyka jest obszarem, który szybko się ociepla, to nie każdy miesiąc musi być ciepły. Uporczywy cyklon zatrzymał wzrost temperatur. Dlaczego ten wir nie zniknął? Na początku wszystko było normalnie – powstał niż baryczny na skutek różnic temperatur między nagrzanym kontynentem (Syberia/Kanada) a zimnym oceanem. Jednak po dotarciu nad sam biegun układ pionizuje się. Oznacza to, że centrum niżu przy powierzchni Ziemi znajduje się dokładnie pod centrum wiru polarnego, a wir wtedy jeszcze nie zniknął. Doszło do swego rodzaju sprzężenia, a resztę zrobiła wilgoć. Dostawy niewielkich porcji ciepła utrzymywały zimny wir w miejscu. Niż baryczny z pomocą chmur nie pozwolił na wzrost temperatur, utrzymał więc stabilny wir polarny, który zamknął całe polarne zimno w uścisku.

 

Zmiany średniej temperatury arktycznych wód dla maja w latach 1940-2026 oraz odchylenia temperatur od średniej 1979-2000 dla 29 czerwca 2026. Climate Reanalyzer 

 

 Co musi się stać, by cyklon ustąpił? Aby rozbić tak stabilny, zimny wir i wpuścić nad Arktykę potężny wyż (np. Wyż Beauforta), atmosfera musi przejść w ujemną fazę Oscylacji Arktycznej (AO−). To wymaga globalnej przebudowy cyrkulacji.

 Prąd strumieniowy na średnich szerokościach geograficznych musi stracić swoją stabilną, kołową strukturę i zacząć głęboko meandrować (tworzyć wielkie zakola, czyli tzw. planetarne fale Rossby'ego). Jedno z takich wielkich zakoli prądu strumieniowego musi wypchnąć potężny klin ciepłego powietrza z południa (np. znad przegrzanej letnim słońcem Syberii, Alaski lub Kanady) daleko na północ. Często impulsem są tzw. niże termiczne nad kontynentami, których ciepłe strumienie powietrza (tzw. pasy transmisyjne ciepła) wędrują ku biegunowi. Pod koniec czerwca takie próby już miały miejsce, ale na razie bez spektakularnej zmiany. To napływające ciepłe powietrze unosi tropopauzę nad Arktyką i buduje w wysokich warstwach atmosfery grzbiet wysokiego ciśnienia. Ten górny układ zaczyna wymuszać osiadanie powietrza (ruch w dół). Osiadające powietrze niszczy dolny, zimny rdzeń cyklonu i zastępuje go wyżem barycznym bezpośrednio przy powierzchni oceanu.

 

Grubość lodu morskiego w latach 2012-2026 dla 30 czerwca. Polar Portal/HYCOM  

 

 Jeśli jednak pogoda w Arktyce dalej będzie niżowa, to należy spodziewać się powtórki z 2013 roku? Nawet w sytuacji niemal braku zmian na Morzu Beauforta? Niekoniecznie. Morze Beauforta odgrywa ważną rolę, ale dzisiejsze warunki klimatyczne nie muszą tej reguły podtrzymywać, czego przykładem jest rok 2020. Wtedy na Morzu Beauforta zmiany też nie były wcale wielkie, choć w pozostałych rejonach Arktyki były znacznie większe. Nie będzie więc silnego topnienia jak w 2020 roku, ale nie będzie też słabego topnienia jak w 2013 roku. Lód morski jest bardzo cienki, więc będzie się topił łatwo bez względu na pogodę, która jego topnienie jedynie spowolni, ale nie zatrzyma. A fakt cienkiego lodu sprawia, że zmniejsza się liczba dni potrzebnych do stopienia danego obszaru arktycznej czapy polarnej.

 

Lód na Morzu Beauforta (górne zdjęcie). Lód na Morzu Łaptiewów (dolne zdjęcie). 30 czerwca 2026 roku. NASA Worldview

 

 Nawet jeśli cyklon nie ustąpi i jego chmury zablokują bezpośrednie promienie słoneczne (odcinając topnienie od góry), lód znajdzie się w kleszczach bezlitosnego procesu zwanego topnieniem bazalnym (od spodu) oraz lateralnym (od bocznych krawędzi). Temperatury wód morskich są wysokie. W grę wchodzi wciąż intensywny transport ciepła morskiego, zwłaszcza z Oceanu Atlantyckiego. Sam wir może okazać się w kolejnych tygodniach równie destrukcyjny jak stabilny wyż. Przemieszczając się po całej Arktyce, będzie co jakiś czas dawał możliwość nagrzania się zewnętrznych obszarów Oceanu Arktycznego. Potem wróci tam i spowoduje znaczne straty w pokrywie lodowej. Taki cyklon z ciśnieniem około 980 hPa powoduje silne wiatry i wysokie fale. Choć chmury niżu chronią lód przed słońcem, to jego wiatry działają jak gigantyczna łyżka w zupie. Falowanie mechanicznie kruszy krawędzie lodu i – co gorsza – miesza nagrzaną, powierzchniową wodę z głębszymi warstwami, wpychając to ciepło bezpośrednio pod czapę polarną.

 To nie będzie czysta powtórka z 2013 roku. Wtedy ocean był znacznie chłodniejszy. Najbardziej prawdopodobny scenariusz, jeśli cyklon utrzyma się przez lipiec i sierpień, będzie scenariuszem hybrydowym. Unikniemy absolutnego, drastycznego rekordu minimalnego zasięgu (jaki padłby, gdyby wszedł tam bezchmurny wyż). Z drugiej strony zasięg lodu we wrześniu i tak będzie bardzo niski (znacznie niższy niż w 2013 roku), a sama pokrywa lodowa zakończy sezon skrajnie osłabiona z powodu niszczycielskiego działania cyklonu i wysokiej temperatury wód oceanicznych.

 Zobacz także:

• Raport za I połowę czerwca 2026 - widmo rekordowego topnienia oddalone, 16 czerwca 2026  Peter Wadhams i Paul Beckwith to naukowcy, którzy przewidywali rychły koniec arktycznej czapy polarnej, czyli lodu morskiego na Oceanie Arktycznym. Teraz wiemy, że się mylili. W 2012 roku mówili, że stanie się to przed 2020 rokiem, ale tak się nie stało. 
• Raport za II połowę maja 2026 - letnia dominacja chmur, 1 czerwca 2026 

 

Żucie lodu pod chmurami

 W Arktyce od miesiąca utrzymuje się aktywny układ niskiego ciśnienia, który spokojnie można traktować jak wir polarny. To stabilny cyklon, wewnątrz którego panują niskie temperatury spowalniające topnienie lodu w centralnej części Oceanu Arktycznego. Wszystko wskazuje na to, że rekordowe topnienie lodu będzie niemożliwe, a zmiany w Arktyce, choć szybkie w ostatnich latach, są procesem, który należy rozłożyć na wiele lat.

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2026 roku na tle wybranych lat i średnich dekadowych. Mapa przedstawia zasięg w zestawieniu ze średnią z lat 90. XX wieku. JAXA

 Mechanizm zmian wygląda dość zaskakująco dla tych, którzy sądzili, że lód w Arktyce szybko zniknie (dojdzie do BOE w latach 2016-2020). Zmiany są jednak jak najbardziej naturalne. Najpierw doszło do silnych roztopów z powodu globalnego wzrostu temperatur. Ocieplenie w latach 80., 90. i na początku tego stulecia doprowadziło do szybkiej redukcji lodu. Ukoronowaniem tego bezprecedensowego spadku zlodzenia Oceanu Arktycznego był rekord z 2012 roku – 3,18 mln km² według danych JAXA. Potem doszło do wyraźnej zmiany – wyhamowania trendu spadku zlodzenia, a wręcz jego całkowitego zatrzymania. W 2020 roku wrześniowe minimum wyniosło 3,55 mln km². W takiej sytuacji można powiedzieć, że trend zaniku lodu wygasł. Oczywiście mamy tu na myśli okres 2012-2026, gdyż w ujęciu całościowym, od 1979 roku, trend spadkowy nadal istnieje, ale z roku na rok coraz bardziej się wypłaszcza.

Tempo zwiększania/zmniejszania się zasięgu lodu morskiego w 2026 roku na tle średniej z ostatnich 10 lat

 Aktualnie zasięg lodu wynosi 9,33 mln km² i jest czwartym ex aequo z 2021 rokiem najmniejszym dla tego dnia w historii pomiarów. Ostatnio tempo spadku przyspieszyło, ale nie oznacza to radykalnej zmiany sytuacji w Arktyce. Diabeł tkwi w szczegółach.

Powierzchnia arktycznego lodu morskiego na morzach: Beauforta, Czukockim, Wschodniosyberyjskim i Baffina w 2026 roku w zestawieniu z poprzednimi latami. JAXA

 Duży spadek zasięgu lodu 26 czerwca to wyłącznie efekt zmian na zewnętrznych akwenach. Na tych wykresach tego jednak nie widać, ponieważ na Morzu Beauforta doszło do sytuacji, która, choć nie była bezprecedensowa (warto spojrzeć na rok 2022), stanowi coś, czego nie należało się już spodziewać w warunkach rosnących temperatur. Pogoda w Arktyce pozornie działa na przekór temu, o czym mówią naukowcy, ale uporczywy niż baryczny jest właśnie efektem zmian klimatycznych. Arktyka po prostu stała się zbyt wilgotna, aby mogły się tam tworzyć układy wysokiego ciśnienia utrzymujące się dłużej niż kilka dni. Stąd tak nietypowo powolne topnienie lodu, którego w gruncie rzeczy należało się spodziewać.

Zmiany zasięgu i koncentracji arktycznego lodu morskiego w dniach 22-26 czerwca 2026 roku.   

 Powyższa animacja wyraźnie pokazuje, gdzie lód topił się w ciągu ostatnich dni. Nie na Morzu Beauforta czy Czukockim, lecz na morzach zewnętrznych: Karskim, Baffina oraz w Zatoce Hudsona. Miało miejsce swego rodzaju „żucie” lodu przez okazjonalne wtargnięcia ciepłych mas powietrza oraz działanie nagrzewającej się na obrzeżach wody morskiej. Dużą rolę odegrał również wiatr, który kruszył cienki lód, natomiast woda i od czasu do czasu słońce robiły swoje. Taki mechanizm nie wystarczy jednak, by całkowicie roztopić lód. Dochodzi więc do swego rodzaju „żucia” – lód kruszy się i powoli topnieje, ale zmiany jego powierzchni pozostają niewielkie. Animacja obok pokazuje natomiast, jak zmieniała się pogoda w Arktyce w dniach 20-26 czerwca. Układ cyklonalny, a w zasadzie można powiedzieć, że wir polarny, nadal utrzymywał się nad centralną częścią Oceanu Arktycznego. To główny czynnik spowalniający topnienie lodu.

Pokruszony pak lodowy wokół bieguna północnego 26 czerwca 2026 roku. NASA Worldview

 Zdjęcie pokazujące mocno pokruszony pak lodowy wokół bieguna północnego może budzić obawy. Jednak chłodne warunki i dominacja chmur sprawią, że pod koniec sierpnia obraz ten będzie wyglądał niemal tak samo. Przerwy między krami będą się oczywiście powiększać, ale niewiele poza tym się zmieni. A ponieważ do końca czerwca warunki pozostaną w zasadzie takie same, szanse na rekordowe topnienie spadną do zera. Stopniowy wzrost udziału wyżu barycznego na początku lipca może oczywiście przyspieszyć topnienie, ale i tak nie przełoży się to na rekord. Zasięg lodu we wrześniu spadnie prawdopodobnie do około 4,4 mln km².

Cyklon spowolnił topnienie lodu w Arktyce

 Utrzymujący się już od blisko miesiąca aktywny, trwały niż baryczny – pozostałość wiru polarnego w troposferze – spowodował, że dotychczasowe tempo topnienia lodu w czerwcu okazało się wolniejsze niż w ubiegłej dekadzie.

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2026 roku na tle wybranych lat i średnich dekadowych. Mapa przedstawia zasięg w zestawieniu ze średnią z lat 90. XX wieku. JAXA

 19 czerwca zasięg lodu morskiego w Arktyce według danych JAXA wyniósł 9,86 mln km², co stanowi czwartą najmniejszą wartość w historii pomiarów. Jednak we wrześniu niewykluczone, że pokrywa lodowa będzie siódmą lub ósmą najmniejszą, gdyż po stopieniu się cienkiego lodu peryferyjnego dalsze tempo spadku zwolni. Topnienie dotrze do centralnego paku lodowego, który ostatnio roztapiał się bardzo powoli z uwagi na działanie niewielkiego wiru polarnego.

 

Tempo zwiększania/zmniejszania się zasięgu lodu morskiego w 2026 roku na tle średniej z ostatnich 10 lat

 W dniach 1–19 czerwca ubyło 0,9 mln km² lodu. Średnia z ubiegłej dekady dla tego przedziału czasowego wynosi 1,01 mln km². Zatem tempo spadku zasięgu lodu było w tym czasie o 10,9% wolniejsze od średniej z ubiegłej dekady. Czerwiec jest kluczowy dla sezonu topnienia ze względu na położenie Słońca na nieboskłonie – przypada wtedy środek dnia polarnego

 

Niebieskawy odcień lodu na Morzu Czukockim i części Beauforta ze względu na wodę roztopową 19 czerwca 2026 roku. NASA Worldview

 

 Czy jednak rzeczywiście sezon topnienia będzie słaby? Choć aktywny, dość silny cyklon nie zniknął, to ostatnio nieco ustąpił, powodując zmianę kierunku wiatru nad Morzem Czukockim. Doprowadziło to w bardzo krótkim czasie do powstania rozległych obszarów roztopionego śniegu. Lód przybrał jasnoniebieski odcień. Można sobie wyobrazić, co by się stało, gdyby w dniach 10–20 czerwca utrzymywał się rozległy wyż baryczny w sektorze pacyficznym – byłaby to katastrofa.

 Na szczęście Arktyka, właśnie z powodu globalnego ocieplenia, stała się bardziej wilgotna i bardziej pochmurna latem, co spowodowało wolniejsze tempo roztopów. Działa to jednak także w drugą stronę. Zimą ten sam typ pogody spowalnia przyrost lodu. To właśnie zimą padają obecnie rekordy – marcowe maksimum zasięgu lodu w tym roku było rekordowo niskie. Ilość lodu zresztą również.

 W ciągu najbliższych dni ten sam typ pogody w Arktyce się utrzyma, więc tempo topnienia pozostanie umiarkowane. Warto też dodać, że ta pochmurna pogoda spowolniła topnienie jedynie w niewielkim stopniu. Te 10,9% to niewiele. Co innego, gdyby było to 20–25%.

 

 

Raport za I połowę czerwca 2026 - widmo rekordowego topnienia oddalone

 Peter Wadhams i Paul Beckwith to naukowcy, którzy przewidywali rychły koniec arktycznej czapy polarnej, czyli lodu morskiego na Oceanie Arktycznym. Teraz wiemy, że się mylili. W 2012 roku mówili, że stanie się to przed 2020 rokiem, ale tak się nie stało. Większość zespołów badawczych nie zgadzała się z terminem 2016–2020 podawanym przez Wadhamsa i Beckwitha. IPCC przewidywał, że BOE to odległa perspektywa. W tamtym czasie większość modeli CMIP5 sugerowała raczej lata 2030–2050 jako okres wystąpienia pierwszego BOE. Obecny sezon topnienia pokazuje, że BOE nie nastąpi w tej dekadzie, lecz raczej w następnej. I z pewnością nie będzie to rok 2031 czy 2032, a raczej lata 2036–2039.

Zobacz mapę koncentracji arktycznego lodu morskiego w tak zwanych fałszywych barwach.    

Zasięg i koncentracja arktycznego lodu morskiego. University of Bremen/AMSR2

 W tym roku może nawet nie dojść do rekordowego topnienia ze względu na warunki atmosferyczne. Obecny obraz lodu morskiego pokazuje, że rekordowe topnienie nie jest możliwe, choć jeszcze kilka tygodni temu, ze względu na grubość lodu, można było tak sądzić. Obszary wolne od lodu na Oceanie Arktycznym są zbyt małe, by efekt dodatniego sprzężenia zwrotnego związanego z albedo powierzchni mógł zadziałać.

Zmiany zasięgu i koncentracji arktycznego lodu morskiego w pierwszej połowie czerwca 2026 roku.   

 Tym bardziej że dynamika zmian na Oceanie Arktycznym jest słaba, co ilustruje animacja. Wyrwy w lodzie, które powstały w maju, zaczęły się nawet zmniejszać zamiast powiększać. Przyczyną tego zjawiska był rozległy system niżów barycznych, który tworzył trwały obszar wiru polarnego. Gęste chmury, opady śniegu oraz odpowiedni układ wiatrów to czynniki, które niemal całkowicie zahamowały topnienie lodu. Topniał on jedynie na obrzeżach Arktyki, głównie w Zatoce Hudsona i na Morzu Karskim. 

 

Tempo zwiększania/zmniejszania się zasięgu lodu morskiego w 2026 roku na tle średniej z ostatnich 10 lat

 Tempo spadku zasięgu lodu było zbliżone do średniej z ostatnich 10 lat, ponieważ szybko znikał lód z mórz peryferyjnych. Wysokie temperatury na niższych szerokościach geograficznych szybko poradziły sobie z sezonowym lodem, np. na Morzu Baffina.

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2026 roku na tle wybranych lat i średnich dekadowych. Mapa przedstawia zasięg w zestawieniu ze średnią z lat 90. XX wieku. JAXA

 Zasięg lodu jest czwartym najmniejszym w historii pomiarów i wynosi 10,11 mln km². Mapa pokazuje, gdzie w połowie czerwca 2026 roku lodu było mniej niż w latach 90. XX wieku. Prym wiedzie oczywiście region atlantycki ze względu na tzw. atlantyfikację Arktyki. Zjawisko to występuje już od dobrych kilku lat, dlatego jego obecny wpływ na sezonowe topnienie jest niewielki. Ma ono znacznie większe znaczenie w perspektywie długoterminowej.

Powierzchnia arktycznego lodu morskiego w 2026 roku w zestawieniu z poprzednimi latami. JAXA

 Powierzchnia lodu (area) zmniejszała się mniej więcej w takim samym tempie jak jego zasięg, co było związane z oddziaływaniem wysokich temperatur nad regionami peryferyjnymi. Dużo ciekawsze są jednak poniższe wykresy.

 

Powierzchnia arktycznego lodu morskiego na Morzu Beauforta i Czukockim w 2026 roku w zestawieniu z poprzednimi latami. JAXA

 Morze Beauforta wraz z Morzem Czukockim to kluczowe obszary dla sezonu topnienia. Jeśli zmiany zachodzą tam powoli, szczególnie na Morzu Beauforta, to końcowy wynik sezonu roztopów będzie słaby – wrześniowe minimum okaże się wyższe niż w ostatnich latach. Nawrót lodu był efektem spadku temperatur związanego z działaniem wiru polarnego. Jak na obecne czasy sytuacja na tych akwenach jest dość nietypowa. Kilkanaście lat temu nie byłoby w niej jednak nic niezwykłego.

 

Odchylenia temperatur od średniej 1991-2020 na półkuli północnej w latach 2001-2010, 2011-2020 i 2021-2025 dla czerwca. NASA/GISS 

Animacja pokazująca zmiany anomalii temperaturowych w Arktyce w dniach 31 maja - 13 czerwca 2026 roku. Copernicus Climate Change Service/ERA5

 Arktyka ociepla się bardzo szybko, ale nie w skali miesiąca czy nawet roku, lecz lat i dekad, co ilustrują mapy NASA. Ostatnie tygodnie w Arktyce były bardzo chłodne, co pokazuje animacja Copernicus. Wir polarny nie zniknął. Powstanie układów niskiego ciśnienia w drugiej połowie maja zaczęło hamować wzrost temperatur i utrzymało wir polarny, w wyniku czego temperatury zaczęły wręcz spadać, co można zobaczyć na wykresie DMI. W połowie czerwca wokół bieguna północnego powinna panować odwilż, ale zamiast tego temperatura wynosiła około -2°C. W pewnym momencie spadła niemal do -5°C. Oznacza to brak topnienia wywoływanego przez atmosferę. Jeśli lód się topi, to tylko za sprawą ciepła zgromadzonego w wodzie morskiej. Ta może się nagrzewać daleko od granicy lodu, o ile panuje słoneczna pogoda.

 

Zmiany średniej temperatury arktycznych wód dla maja w latach 1940-2026 oraz odchylenia temperatur od średniej 1979-2000 dla 14 czerwca 2026. Climate Reanalyzer 

 Na obrzeżach, poza zasięgiem działania wiru polarnego woda się już ogrzała ponad stan. To może mieć wpływ na topnienie lodu, ale nadal na peryferiach. W centrum dominują chmury, choć nie występują nad danym obszarem 24 godziny na dobę, więc powierzchnia ogrzewa. Dzieje się to jednak wolniej niż w sytuacji, gdyby panował antycyklon i brak chmur. Istnieje za to kontrast termiczny między centrum Arktyki a jej obrzeżami, co napędza powstawanie głębokich cyklonów. I tak też będzie się działo. Układy te mogą oczywiście zaciągać ciepło z południa, jednak to antycyklony, czyli wyże baryczne są czynnikiem napędzającym letnie topnienie. 

 

Grubość lodu morskiego w latach 2012-2026 dla 15 czerwca. Polar Portal/HYCOM

 A co z globalnym ociepleniem? Globalne ocieplenie sprawia, że niże baryczne są silniejsze i mogą utrzymywać się dłużej. Temperatury, jakby nie patrzeć, nadal rosną. Taki sam wzorzec pogodowy 20 lat temu skutkowałby niższymi temperaturami na biegunie północnym niż obecnie. Efektem globalnego ocieplenia jest cieńszy lód. Teoretycznie tak cienki lód jak obecnie może sprawić, że we wrześniu padnie nowy rekord topnienia. Tak jednak nie musi się stać. Jeśli pogoda w Arktyce nadal będzie pochmurna, topnienie okaże się zbyt wolne, a temperatury zbyt niskie. Dzięki temu lód nie zniknie mimo swojej niewielkiej grubości.

Wyrwa w lodzie na Morzu Beauforta 15 czerwca 2026 roku. NASA Worldview

Pokruszony pak lodowy między 83° a 87°N w atlantyckiej części Oceanu Arktycznego 15 czerwca 2026 roku.

 

 Czy rzeczywiście ten cienki lód się nie stopi? Stopi się, ale nie w tym sezonie. Potrzeba wielu lat oddziaływania coraz wyższych temperatur wód, aby doprowadzić do zaniku pokrywy lodowej Oceanu Arktycznego. W ciągu jednego sezonu się to nie stanie, jeśli topnienie będzie ograniczać się wyłącznie do działania ciepła morskiego, a nie atmosferycznego. Pokruszony pak lodowy w Basenie Arktycznym wygląda niepokojąco, ale podobne obrazy można było obserwować choćby w 2013 roku.

Poprzednie raporty:

• Raport za II połowę maja 2026 - letnia dominacja chmur, 1 czerwca 2026 W Arktyce w okresie letnim częściej panuje pochmurna niż słoneczna pogoda, ale ponieważ Arktyka była niegdyś suchym miejscem, chmury nie dominowały tak jak obecnie. Patrząc na zachodzące zmiany, można zauważyć, że od 2013 roku system pogodowy Arktyki uległ zmianie
• Raport za I połowę maja 2026 - czy megatopnienie już nadchodzi?, 16 maja 2026 
• Raport za II połowę kwietnia 2026 - ten rok w Arktyce może być przełomowy, 1 maja 2026   

 

 

 

Ocean Arktyczny pod kocem z chmur

 Ocean Arktyczny dosłownie tonie w chmurach. Dzieje się tak już od dłuższego czasu.

Zdjęcia satelitarne Arktyki w fałszywych barwach (odpowiedni zakres pasma promieniowania pozwalający na odróżnienie lodu i chmur w Arktyce). Animacja pokazuje zmiany w dniach 4–9 czerwca 2026 roku. NASA Worldview

 Na powyższej sekwencji zdjęć satelitarnych możemy zobaczyć, że każdego dnia około 90% powierzchni Oceanu Arktycznego przykrywają chmury. Tylko niewielkie fragmenty są danego dnia widoczne. Dlaczego tak się dzieje?

Warunki atmosferyczne w Arktyce w dniach 7-10 czerwca 2026 roku. Tropical Tidbits

 To efekt działania wciąż rozległego i bardzo aktywnego układu cyklonalnego, a właściwie wielu takich układów tworzących zwartą, silną komórkę polarnego powietrza. Ten rozległy obszar jest zasilany ciepłym powietrzem z południa. Swoją rolę odegrał także Ocean Atlantycki, który wtłoczył do Arktyki wilgotne i ciepłe powietrze. W rezultacie nad Arktyką utrzymuje się gęsty koc chmur, który ogranicza dopływ promieniowania słonecznego do powierzchni Oceanu Arktycznego.

 Efekt jest taki, że doszło tam do nietypowego i zaskakującego ochłodzenia. Druga połowa maja i pierwsza dekada czerwca 2026 roku są najchłodniejsze od 2014 roku, kiedy miało miejsce bardzo powolne topnienie lodu – nawet wolniejsze niż w tym roku. Jest to także pierwsza w tym stuleciu sytuacja, gdy w czerwcu dochodzi do tak gwałtownego ochłodzenia, co pokazuje wykres obok (kliknij, aby powiększyć).

 Prognozy nie wskazują na radykalną zmianę pogody w Arktyce. Wir polarny zacznie przesuwać się w kierunku wybrzeży Eurazji, ustępując miejsca antycyklonowi (wyżowi barycznemu), który zacznie wkraczać nad rejon Morza Beauforta oraz wysp Archipelagu Arktycznego. 

Ilość wody zawartej w kolumnie atmosfery na metr kwadratowy dla 9 czerwca 2026 roku w Arktyce. Earthnet

 To sytuacja w Arktyce, której należało się spodziewać. Arktyka stała się bardziej wilgotnym miejscem ze względu na ocieplający się klimat. Powyższa mapa pokazuje Total Precipitable Water (TPW), czyli całkowitą zawartość wody opadowej w kolumnie atmosfery. Parametr ten określa ilość pary wodnej zawartej w całym słupie powietrza – od powierzchni Ziemi do górnej granicy atmosfery.

 W Arktyce latem wartości rzędu 10–15 kg/m² uznaje się za wysokie, choć nie ekstremalne. Problemem nie jest jednak sama ilość wilgoci, lecz czas utrzymywania się tak wysokich wartości. Skoro w Arktyce od ponad dwóch tygodni panuje silny niż baryczny, mamy do czynienia z poważną anomalią.

 Warto też pamiętać, że nie cała Arktyka jest zimna. Cyklony dostarczają ciepło znad Atlantyku, co pokazuje mapa. Chmury zatrzymują ciepło, a wiatry rozbijają lód. Ponieważ klimat jest obecnie cieplejszy niż w latach 2013 i 2014, nie należy oczekiwać, że tegoroczne topnienie zakończy się w sposób podobny do tego z 2013 roku. Ze względu na ilość zgromadzonej energii cieplnej oraz grubość lodu szanse na powtórkę sytuacji z lat 2013–2014 po prostu nie istnieją.

 

Uporczywy cyklon jak w 2013 roku.

 Od 31 maja w Arktyce utrzymuje się uporczywy, głęboki układ niskiego ciśnienia, który co pewien czas przybiera na sile, stając się sztormem. Wszystko wskazuje na to, że Arktyka doświadczy powtórki z 2013 roku. Wtedy to na biegunie północnym przez miesiąc utrzymywał się długotrwały, silny układ niskiego ciśnienia – PAC 2013 (Persistent Arctic Cyclone of 2013).

Warunki atmosferyczne w Arktyce w dniach 1-4 czerwca 2026 roku. Tropical Tidbits

 Pierwszy sztorm pojawił się 25 maja, ale po dwóch dniach zanikł. Potem, 31 maja, pojawił się kolejny, który wciąż trwa. Powyższe mapy pokazują zmiany pogodowe w pierwszych dniach czerwca.

Pokruszony pak lodowy w Basenie Arktycznym między biegunem północnym a Svalbardem 3 czerwca 2026 roku. NASA Worldview

 Głęboki, trwały cyklon poczynił już szkody w pokrywie lodowej Oceanu Arktycznego, ale na razie nie wykraczają one poza to, co działo się w ciągu ostatnich 10–15 lat. Powyższa mapa pokazuje typowy obraz lodu morskiego minionej dekady i ostatnich lat. Oczywiście 20–30 lat temu taki widok byłby praktycznie niemożliwy ze względu na grubość lodu.

Prognozowane warunki pogodowe w Arktyce na 5-8 czerwca 2026 roku. Tropical Tidbits

 Prognozy wskazują, że układ cyklonalny utrzyma się co najmniej do 10 czerwca. Osłabnie, ale według prognoz z powodu zasysania ciepłego powietrza znad Atlantyku 9 czerwca ponownie się wzmocni. Nie jest wykluczone, że ten głęboki niż, który co pewien czas będzie przekształcał się w sztorm (wiatr przekraczający 60 km/h), utrzyma się do połowy czerwca. Długoterminowe prognozy ECMWF zakładają, że nawet do 20 czerwca. Byłby to jeden z najdłużej utrzymujących się w historii Arktyki cyklonów, które permanentnie pozostawały w okolicy bieguna północnego.

 To może być powtórka z 2013 roku, ale przy gorszej jakości lodu. Paradoksalnie taki głęboki niż baryczny może okazać się niewiele groźniejszy dla lodu niż słoneczny wyż baryczny.

 To, co stało się w maju i czerwcu 2013 roku, zafascynowało i zaniepokoiło naukowców. Choć sam cyklon nie był tak głęboki (pod względem ciśnienia) jak rekordowy sztorm z 2012 roku, jego gigantyczna długotrwałość w połączeniu z już wtedy bardzo cienką pokrywą lodową przyniosła fatalne skutki. 

 Tak jak wtedy, tak teraz układ ten zadziała na lód wokół bieguna jak gigantyczny blender poprzez trzy główne mechanizmy:

• Masowa dywergencja (rozpychanie lodu): Rotacyjny ruch wiatru wokół centrum niżu będzie fizycznie rozsuwać lodowe kry na boki. Zamiast jednolitej, zwartej tarczy, wokół bieguna północnego powstanie gigantyczna sieć pęknięć i otwartych kanałów wodnych.
• Topnienie od spodu (upwelling): Długotrwałe, silne wiatry mogą wywołać tzw. transport Ekmana i silne mieszanie wody oceanicznej: Cyklon dosłownie „wydobędzie” cieplejsze i bardziej słone wody z głębin Oceanu Arktycznego, przez co lód wokół bieguna zacznie się błyskawicznie topić od spodu. A ilość ciepła w oceanie jest teraz większa niż w 2013 roku.
• Wpływ ciepłego powietrza: Teraz kiedy jest ciepło (szczyt dnia polarnego), układ będzie zasysał cieplejsze masy powietrza z południa, co sprawił, że temperatury na samym biegunie północnym przekroczą próg zamarzania (0°C). To już się dzieje. 

 Nie wiemy też, co się stanie w drugiej połowie czerwca. Po kilkunastu dniach niż baryczny może zniknąć, a jego miejsce zajmie wyż. Jeśli tak się stanie i gdzieś po 15, czy nawet po 20 czerwca zawita 2-3 antycyklon ze słoneczną pogodą, to czapa polarna wyniszczona wcześniej przez wiatry i wilgoć znad Atlantyku zacznie się szybko rozpuszczać. Megatopnienie lodu może jednak dojść do skutku. 

Raport za II połowę maja 2026 - letnia dominacja chmur

 W Arktyce w okresie letnim częściej panuje pochmurna niż słoneczna pogoda, ale ponieważ Arktyka była niegdyś suchym miejscem, chmury nie dominowały tak jak obecnie. Patrząc na zachodzące zmiany, można zauważyć, że od 2013 roku system pogodowy Arktyki uległ zmianie. Utrzymujące się przez co najmniej 10–12 dni rozległe wyże baryczne dziś utrzymują się tylko przez kilka dni, a przez cały okres od połowy maja do sierpnia dominują niże baryczne. Jeśli wyż baryczny się pojawi, jest płytki i po prostu „zgniły”. Tak jest również teraz. Z tą małą różnicą, że w drugiej połowie maja przez Arktykę przetoczyły się dwa sztormy. Jeden w dniach 24–26 maja, a drugi wkroczył jeszcze 31 maja i trwał w chwili publikacji tego raportu. Sztormy ingerują w lód, ale dominacja chmur sprawia, że tempo topnienia nie przyspiesza.

Zobacz mapę koncentracji arktycznego lodu morskiego w tak zwanych fałszywych barwach.    

Zasięg i koncentracja arktycznego lodu morskiego. University of Bremen/AMSR2

 W okresie letnim chmury są czynnikiem hamującym topnienie lodu morskiego, gdyż blokują promieniowanie słoneczne docierające do powierzchni Ziemi, czyli w tym przypadku Oceanu Arktycznego. Mimo to lód topnieje, a ubytki są już bardzo dobrze widoczne – wykraczają poza to, co miało miejsce ponad 20 lat temu.

 

Zmiany zasięgu i koncentracji arktycznego lodu morskiego w drugiej połowie maja 2026 roku.   

 Pierwszy sztorm, który przetoczył się przez Ocean Arktyczny, nie wpłynął znacząco na czapę polarną. Drugi natomiast już odciska swoje piętno, co można dostrzec w ostatniej klatce animacji. Pod koniec maja i na początku czerwca sztormy nie są jeszcze destrukcyjne dla lodu, gdyż ten wciąż jest gruby. Gdyby te dwa sztormy uderzyły pod koniec lipca, straty w lodzie morskim przy obecnej grubości byłyby katastrofalne.

 

Tempo zwiększania/zmniejszania się zasięgu lodu morskiego w 2026 roku na tle średniej z ostatnich 10 lat.

 W maju zaczęła dominować pochmurna pogoda, co wpłynęło na tempo topnienia lodu. Spadek zasięgu wyniósł 1,45 mln km², podczas gdy średnia dla pierwszej dekady XXI wieku wynosi 1,43 mln km². Z kolei średnia z ubiegłej dekady dla maja to 1,61 mln km². Majowe topnienie lodu w tym roku było więc stosunkowo powolne.

 

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2026 roku na tle wybranych lat i średnich dekadowych. Mapa przedstawia zasięg w zestawieniu ze średnią z lat 90. XX wieku. JAXA

 Zasięg lodu morskiego na 31 maja wyniósł 10,81 mln km². Jest to trzecia najmniejsza wartość w historii pomiarów. Warto dodać, że większość spadku w maju dotyczyła następujących mórz peryferyjnych: Baffina, Beringa i Barentsa. Wyjątkiem było Morze Wschodniosyberyjskie. Jak ilustruje to mapa JAXA, najmniej lodu, a właściwie jego brak, występuje w sektorze atlantyckim.

 

Powierzchnia arktycznego lodu morskiego w 2026 roku w zestawieniu z poprzednimi latami. JAXA

 Na Morzu Wschodniosyberyjskim lód topił się szybko, ale na Morzu Beauforta i Morzu Czukockim już nie. Obecność pochmurnej pogody może sprawić, że będzie to kolejny rok bez rekordu, co coraz bardziej potwierdza racjonalne prognozy IPCC – BOE ma nastąpić dopiero w przyszłej dekadzie. I nie jest też powiedziane, że będzie to rok 2031. Może to być dopiero rok 2039.

 

Odchylenia temperatur od średniej 1991-2020 na półkuli północnej w latach 2001-2010, 2011-2020 i 2021-2025 dla maja.NASA/GISS 

Animacja pokazująca zmiany anomalii temperaturowych w Arktyce w dniach 16-26 maja 2026 roku. Copernicus Climate Change Service/ERA5

 

 Częste utrzymywanie się układów niskiego ciśnienia w drugiej połowie maja skutkowało występowaniem niższych niż zwykle temperatur. Animacja pokazuje, że Ocean Arktyczny był prawie wolny od działania wyższych od średniej temperatur, których źródłem o tej porze roku jest wyżowa pogoda. Okazjonalne pojawianie się „ciepłych” barw na animacji to epizody adwekcji ciepła wynikające z cyrkulacji atmosferycznej. Ogromne ilości ciepła kumulowały się nad zachodnią Rosją, a następnie nad zachodnią Europą. W obu przypadkach miały tam miejsce przedwczesne fale upałów. Utrzymywanie się pochmurnej pogody sprawiło, że wir polarny w troposferze nie zanikł. Tempo wzrostu temperatur spadło. Pod koniec maja średnia temperatura w Arktyce wyniosła -6°C. Zwykle o tej porze roku wynosi około -3°C.

 

Zmiany średniej temperatury arktycznych wód dla kwietnia w latach 1940-2026 oraz odchylenia temperatur od średniej 1979-2000 dla 30 maja 2026. Climate Reanalyzer 

 

 Jednocześnie na obrzeżach arktycznych wód panowały wyższe niż zwykle temperatury, co przyspieszyło topnienie lodu na rubieżach morskiej czapy polarnej. Stąd nadal utrzymują się niskie temperatury wód, co widać szczególnie w przypadku Morza Beringa. Jednak w przypadku Atlantyku napływ coraz cieplejszych wód, wynikający z pory roku, potęguje efekt atlantyfikacji. Morze Barentsa jest praktycznie wolne od lodu, a woda zaczyna się tam szybko nagrzewać. To jednak nie spowoduje ekstremalnego topnienia lodu w tym sezonie. Może go za to osłabić i w sytuacji silnego topnienia w sektorze pacyficznym doprowadzić do rekordowych roztopów. Kluczowe jest właśnie topnienie lodu na Morzu Beauforta, Morzu Czukockim i Morzu Wschodniosyberyjskim.

 

Grubość lodu morskiego w latach 2012-2026 dla 30 maja. Polar Portal/HYCOM

 Pozostaje kwestia grubości lodu. Dziesięć lat temu czapa polarna w Arktyce była wyraźnie grubsza niż dziś, co stanowi przesłankę do silnego, potencjalnie rekordowego topnienia. Cienki lód topi się łatwiej niż gruby, a taki właśnie obecnie dominuje – mający jedynie około 2 metrów grubości.

 

Lód na Morzu Czukockim 31 maja 2026 roku. NASA Worldview

Powstające kry lodowe w Basenie Arktycznym od strony Oceanu Atlantyckiego 31 maja 2026 roku. NASA Worldview

 Cienki lód, nawet jeśli w wielu miejscach jest już pokruszony, nie gwarantuje rekordowego topnienia. Powłoka chmur może skutecznie spowolnić topnienie, ale z pewnością nie zrobi tego w takim stopniu jak w 2013 roku. Wtedy w Arktyce było pochmurno i nie występowały silne wyże baryczne charakterystyczne dla lat 2005–2012. Z racji tego, że lód topnieje również od spodu, nie są już potrzebne dokładnie takie wzorce pogodowe, jakie miały miejsce w 2007 czy 2012 roku. Szansa na to, że czapa polarna we wrześniu skurczy się do 4,8 mln km² (wartość z 2013 roku według danych JAXA), jest zerowa.

 

 Zobacz także: 

• Raport za I połowę maja 2026 - czy megatopnienie już nadchodzi?, 16 maja 2026  Topnienie lodu chwilowo zwolniło, ale nie ma co się dziwić, skoro wcześniej miały miejsce drastyczne zmiany. Pod koniec kwietnia i na początku maja topiły się obszary lodu, które jeszcze nie powinny znikać z mapy Arktyki o tak wczesnej porze roku.
• Raport za II połowę kwietnia 2026 - ten rok w Arktyce może być przełomowy, 1 maja 2026