Do Arktyki nadciąga kolejna fala ciepła

Kolejny skok temperatur będzie mieć miejsce w Arktyce. 4 grudnia temperatura w Arktyce była o 2,28^oC wyższa od średniej z ostatnich 20-tu lat ubiegłego wieku. Prognozowane zmiany nie będą tak wielkie, jak w połowie listopada, ale wzrost odchylenia do wartości blisko 4^oC dla całego regionu jest bardzo duży. Mapa obok przedstawia aktualny zasięg lodu w Arktyce.

Globalne odchylenia temperatur dla 4 grudnia 2016 roku. Climate Reanalyzer

Za nim jednak zostanie przedstawiona prognoza dla Arktyki, spójrzmy na mapę globalną. Sceptycy lubią mówić o zimnie, tak samo jak naukowcy od klimatu o cieple. Żeby jednak rozstrzygnąć sprawę, trzeba spojrzeć na cały świat, a nie na jeden konkretny kraj, region, czy miasto. Co więc widzimy. Od zachodniej Sahary do wschodnie wybrzeże Chin temperatury są wyższe niż zwykle, nawet miejscami o kilka stopni. Na północy ciągnie się pas zimna, od Francji po wschodnią Syberię, za wyjątkiem Półwyspu Czukockiego. W tym zimnie, związanym w dużej mierze z anomalią prądu strumieniowego znajduje się Polska - kraj w którym trzeba męczyć się z mrozem i jego urokami. Jedziemy dalej - cała Sahara, południe Afryki to temperatury wyższe od średniej wieloletniej. Podobnie jest w Argentynie, a także w  części Australii gdzie panują niezwykle silne upały, mimo iż lato astronomiczne jeszcze się tam nie zaczęło. Podobnie jest na Antarktydzie. Wracając do Arktyki warto rzucić okiem na północną część Kanady. Choć panują tam mrozy, to są one dość słabe. 

Prognozowane anomalie termiczne w Arktyce dla 4-8 grudnia 2016 r. Climate Reanalyzer

Przez najbliższe dni wysokie temperatury będą rozlewać się po Arktyce, a całościowe anomalie będą rosnąć osiągając 8 grudnia wartość 3,6^oC. Lokalne odczyty będą dużo wyższe. Jednocześnie nad zachodnią Kanadę i nad USA napłynie mroźne powietrze. Dopóki Ocean Arktyczny pokrywa lód, będzie zimno w jednej czy drugiej części świata. Lód arktyczny stanowi bufor zimna, dlatego też w jednym miejscu jest zimniej niż w innym. Ale całościowo świat się zmienia, stając się coraz cieplejszym miejscem. Mapa obok pokazuje, że nawet w tak odległym, leżącym daleko na północny regionie jak Półwysep Czukocki, temperatury sięgną zera stopni Celsjusza. To tak, jakby u nas 7-9 grudnia temperatura wzrosła z -1^oC do +25^oC.

Prognozowane ułożenie prądu strumieniowego w Arktyce dla 8 grudnia 2016 r. Climate Reanalyzer

Powyższa mapa przedstawia układ prądów strumieniowych. Osłabiony spadkiem różnic temperatur między Arktyką a tropikami prąd strumieniowy meandruje, sprowadzając tym samym dodatkową ilość ciepła do Arktyki. To może ponownie spowolnić przyrost lodu.

Mamy do czynienia z błędnym kołem dodatniego sprzężenia zwrotnego, gdzie rosnące temperatury ingerują w czapę polarną, powodując dalszy wzrost anomalii termicznych. Nawet jeśli gdzieś jest zimniej, to co z tego, skoro cały region się ociepla, trend jest rosnący. Im cieplej w Arktyce, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia ekstremów pogodowych i anomalii w innych częściach świata. 

Zobacz także:

• Katastrofa klimatyczna w Arktyce - apogeum piekła, a może jego początek?, piątek, 18 listopada 2016
• Katastrofa klimatyczna w Arktyce - szalejąca pompa ciepła, sobota, 12 listopada 2016 W Kanadzie jesień w pełni, zima nie może się rozpocząć. Odchylenie temperatur dla tego regionu są porażające, ale jeszcze gorzej jest w samej Arktyce. Co z tego, że na Syberii panuje siarczysty mróz, który dotyka także Polskę, skoro w Arktyce, nad Oceanem Arktycznym dopiero zaczęła się jesień - noc polarna. W sumie należy powiedzieć, że jesienne warunki arktyczne nie mają zamiaru ustąpić zimowym. A przecież w kalendarzu kończy się powoli pierwsza połowa listopada, kiedy to temperatury spadają do -30^oC, średnio wokół bieguna powinno być około -27^oC, a jest -12^oC. A w wielu miejscach znacznie cieplej. To tyle ile zazwyczaj jest pod koniec kwietnia. Dane Duńskiego Instytutu Meteorologicznego pokazują, że w temperatury w Arktyce nie spadają, a ostatnio wręcz rosły. 

Arctic News - zmiana pogody zrobiła co się dało, sytuacja wciąż jest zła

Układy baryczne zaprzestały transportowania ciepła znad Oceanu Spokojnego i Atlantyckiego nad obszar Arktyki. Temperatury zaczęły więc spadać, spadła także wilgotność powietrza. Powstanie rozległego układu wysokiego ciśnienia nad Oceanem Arktycznym w czasie nocy polarnej oznacza zanik tzw. koca z chmur, więc ciepło zaczęło szybko znikać. Jednak anomalie temperatur nie znikły, gdyż Ocean Arktyczny nie zamarzł jeszcze całkowicie. Zmiana pogody pozwoliła na przyspieszenie tempa zamarzania. 
 
Zobacz mapę koncentracji arktycznego lodu morskiego w kolorowej wersji.

 Zasięg i koncentracja arktycznego lodu morskiego. AMSR2, Uni Bremen

Po 20-tym listopada tempo przyrostu lodu przyspieszyło, ale jak pokazuje powyższa mapa, wciąż część Oceanu Arktycznego jest wolna od lodu. Morze Karskie zamarzło w jednej czwartej, i jest w dużo mniejszym stopniu pokryte lodem niż w 2012 roku, czy innych, niedawnych latach, kiedy pokrywa lodowa Arktyki miała niewielkie rozmiary. Na Morzu Beringa bardzo powoli tworzy się lód przybrzeżny, ale bardziej rolę w jego powstawaniu odgrywa słodka woda z rzek, płynących na Alasce. Na uwagę zasługuje Zatoka Hudsona, która powinna już być zamarznięta przynajmniej w połowie. Mimo sprzyjających ostatnio wiatrów, bardzo ciężko idzie zamarzanie na Morzu Barentsa. Animacja obok pokazuje zmiany w drugiej połowie listopada.

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2016 roku względem 2012 i wyszczególnienie w stosunku do ostatnich lat. NSIDC 

Zmiana pogody w Arktyce spowodowała, że przyrost lodu w końcu zrobił jakiś postęp. Mimo to, widzimy na podstawie danych NSIDC, że utrata pierwszego miejsca dla tego roku, jeśli chodzi o zasięg lodu, będzie trudna. Dojdzie do tego, jeśli warunki pogodowe się utrzymają, a jak pokazują prognozy na najbliższe dni - może być z tym problem. Zasięg lodu morskiego 1 grudnia wyniósł 9,85 mln km², na drugim miejscu znajduje się rok 2006 - 10,15 mln km². Dalej, jak widzimy na wykresie znajduje się skupisko lat 2007-2012. Czy 2016 rok przestanie być liderem, jeśli chodzi o rekordowo niski zasięg lodu? Możliwe, że gdzieś w połowie tego miesiąca, zakładając, że tempo zamarzania utrzyma się. Jeśli warunki pogodowe się zmienią na gorsze, a bardzo możliwe, że się zmienią, to rekordowo niski zasięg lodu pozostanie do końca roku i przeciągnie się na styczeń. Mapa obok pokazuje, jak wiele obszarów morskich jest wolnych od lodu, a być nie powinno. 

 Anomalie termiczne wód powierzchniowych w Arktyce 30 listopada 2016 r. DMI

Można stwierdzić z punktu widzenia ostatnich 20 lat, że w Arktyce jest... powiedzmy "normalnie", jak na tę porę roku. Wysokie z połowy ubiegłego miesiąca temperatury spadły znacznie, ale wciąż są wysokie. Odchylenie przekracza 2^oC. Czy mieści się w granica "tradycyjnego globalnego ocieplenia". Do czasu, bo temperatury mogą ponownie wzrosnąć. Wyż baryczny wywołał ochłodzenie. Widzimy jednak, na przykładzie danych DMI, że potencjał wciąż jest duży. Zostało wiele do zamarznięcia. Ocean zamarzając odda ciepło do atmosfery, resztę zrobią perturbacje związane z prądem strumieniowym. Te same perturbacje, które straszą Polaków srogą zimą. Nawet jeśli takowa zima się pojawi, to coś kosztem czegoś. Np. wolnej od lodu Zatoki Hudsona, Cieśniny Beringa - niepewnego losu polarnych niedźwiedzi, czy morsów. 

Anomalie temperatur na półkuli północnej w dwóch okresach listopada 2016: 15-25 i 25-29. NOAA/ESRL

Zestawienie map pokazuje skalę odchyleń temperatur w Arktyce od średniej 1981-2010 dla dwóch okresów listopada. Pierwszego, kiedy działały ciepłe masy powietrza i drugiego, gdyż przebudowa pogody zmieniła warunki w Arktyce. Jak widać, coś pomogło, ale problem nadal istnieje. Przy okazji nam się dostało w postaci nagłego ataku zimy. Chociaż, jak ktoś ma więcej niż 40 lat to pamięta stare dobre zimy i koksowniki na ulicach miast. Mapa obok pokazuje sytuację dla 25-29 listopada 2012.

Porównanie grubości arktycznego lodu morskiego 30 listopada dla 2012 i 2016 roku. HYCOM, Naval Research Laboratory.

Sytuacja co do grubości lodu, jak pokazują dane HYCOM jest w tym roku ogólnie zła. Niewiele jest lodu o grubości 3-4 m. Mniej więcej tyle samo jest lodu grubego na 1,5-2,9 m. Z tym że w 2012 roku lód miał zwartą postać, teraz tak nie jest. Powstają dwie strefy: strefa grubego lodu wzdłuż wysp kanadyjskich i Grenlandii, która praktycznie w ogóle nie przyrasta. Druga strefa to nowy, jednoroczny lód ciągnący się w kierunku środkowej Syberii. Ten drugi obszar lodu powinien się umocnić w najbliższych miesiącach, ale jest stracony w następnym sezonie topnienia. Dipol arktyczny, jeśli latem przyszłego roku będzie występować, to lód ten zniknie. Zostanie wypchnięty przez Cieśninę Frama do Oceanu Atlantyckiego. Animacja obok pokazuje zmiany, jakie zaszły w drugiej połowie listopada - kliknij na obraz, aby powiększyć.

Reasumując, sytuacja w Arktyce nieco się poprawiła, ale jest bardzo daleka od ideału. Prognozy na najbliższe dni pokazują, że w Arktyce znów może zrobić się "gorąco".

Zobacz także:

• Arctic News - epicentrum ciepła, wtorek, 15 listopada 2016 Sytuacja jaka ma miejsce w Arktyce jest absurdalna. Ale trudno jest tu znaleźć właściwe słowa pasujące do tego, co właśnie się tam dzieje - poza określeniem sytuacji mianem katastrofy klimatycznej. Katastrofy, która prędzej czy później odbije się na nas w postaci niekorzystnych zdarzeń pogodowych. Animacja obok pokazuje rozłożenie układów ciśnienia atmosferycznego, głównie niżów po amerykańskiej stronie (szczególnie po 10 listopada). Ten system układów barycznych doprowadził do tego, co teraz się dzieje w Arktyce. Wcześniej, czyli przed listopadem inne rozstawienie układów barycznych także miało wpływ na sytuację temperaturową w Arktyce, oraz zasięg lodu.

 

Zmiana pogody w Arktyce na lepsze

W Arktyce następuje zmiana warunków pogodowych. Układy niskiego ciśnienia, przynoszące zachmurzenie i sprawdzające ciepło znad oceanów, są zastępowane przez centralny wyż baryczny, który skutkuje małym zachmurzeniem. W Arktyce temperatury zaczęły w końcu spadać. To przełożyło się na przyspieszenie tempa zamarzania. Mapa obok (otwórz w osobnym oknie, aby zobaczyć obszar w większej rozdzielności) przedstawia aktualny zasięg i koncentrację lodu morskiego Arktyki. Poniżej zestawienie map dla wybranych lat w analogicznym czasie.

Porównanie zasięgu lodu morskiego Oceanu Arktycznego w 2007, 2012, 2013 i 2015 roku dla 22 listopada. Uni Bremen, AMSR2

Porównując zasięg lodu morskiego z lat przedstawionych w powyższym zestawieniu, to widać, że w tym roku sytuacja przedstawia się dużo gorzej. Morze Karskie jest zlodzone w rekordowo niskim stopniu, podobnie jak Morze Barentsa, które praktycznie jest pozbawione lodu. Lepiej nieco wygląda sytuacja na Morzu Czukockim, gdzie dzięki zmianie pogody, pojawił się tam lód. Sytuacja jest tam podobna do tej z 2014 roku. Bardzo wolno zamarza także Zatoka Hudsona, gdzie zasięg występowania lodu jest rekordowo niski.

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2016 roku względem wybranych lat. NSIDC

Zamarzanie ruszyło, ale pokrywa lodowa jest 1 mln km² mniejsza niż w rekordowym 2012 i zbiegającym się w tym czasie exe aequo rekordowym 2006 rokiem. Co będzie dalej? Wcześniej zostały przedstawione dwa scenariusze, ale na razie jest za wcześnie by mówić, który z nich wchodzi w życie. Na razie jest reakcja na zmianę pogody. Zamarzają te obszary wód, które są najzimniejsze. 

Warunki pogodowe (sytuacja baryczna i termiczna) w Arktyce dla 24 i 27 listopada 2016 r. Climate Reanalyzer

W chwili obecnej warunki dla przyrostu lodu są korzystne. W kolejnych dniach wyż znajdujący się w centrum Arktyki powinien przyczynić się do wyraźnego przyrostu lodu. I co ciekawe pomocny okaże się także znajdujący się poza Oceanem Arktycznym niż baryczny. Sytuację ilustrują dwie powyższe mapy, pokazujące aktualną sytuację i prognozową na 27 listopada. Centralny, duży wyż nie tylko wyziębiać będzie spory obszar nad Oceanem Arktycznym, zaciągnie też zimno znad Archipelagu Arktycznego i Grenlandii. Efekt tego będzie tym lepszy, że pomocą w wychładzaniu posłuży solidny niż znad Morza Beringa i sąsiadujące w okolicy mniejsze ośrodki niskiego ciśnienia. 

Mimo tych zabiegów i tak duża część Arktyki będzie we władaniu ciepła. Anomalie spadną, ale i tak wciąż będą wysokie. Szczególnie po stronie Oceanu Atlantyckiego. Do Arktyki dostało się tak dużo ciepła i wilgoci, że rozbicie tego nie będzie łatwe. Co gorsza, warunki pogodowe w takiej postaci jak przez najbliższe dni, nie będą trwać wiecznie. 

Nawet w scenariuszu dość agresywnego zamarzania (110-130 tys. km²/dziennie), to bardzo mało prawdopodobne jest, by zasięg lodu morskiego przestał być rekordowym w pierwszej połowie grudnia. Zważywszy na to, że za 7-10 dni warunki pogodowe mogą się zmienić - z powrotem na niesprzyjające dla zamarzania.


Zobacz także: 

• Globalny zasięg lodu morskiego uległ załamaniu, sobota, 19 listopada 2016 Zmiana warunków pogodowych w Arktyce się rozpoczęła, ale na razie jeszcze nie widać efektów. To jest dopiero początek, teoretycznie wyż baryczny powinien spowodować radykalne ochłodzenie, brak chmur oznacza ucieczkę ciepła do wyższych partii atmosfery. Jednak obecna sytuacja jest katastrofą i nawet zmiana warunków pogodowych może niewiele zmienić. Temperatury przekroczyły już wszelkie możliwe normy, i obecna sytuacja zaczyna bardziej przypominać poprzedni interglacjał niż ten, w jakim żyjemy od ponad 10 tysięcy lat.
• Katastrofa klimatyczna w Arktyce - apogeum piekła, a może jego początek?, piątek, 18 listopada 2016 Nawet jeśli w ciągu najbliższych kilku dni się ochłodzi, co sugerują prognozy, to i tak możemy mówić o katastrofie klimatycznej, która wywrze wpływ na pozostałe regiony Ziemi w bliższej i dalszej perspektywie. Temperatury osiągnęły swoje apogeum, teraz zaczną się obniżać. Ale wciąż przez następne dni będą znacznie wyższe niż wynosi to norma wieloletnia. Zamarzanie Oceanu Arktycznego stanęło w miejscu.

Globalny zasięg lodu morskiego uległ załamaniu

Zmiana warunków pogodowych w Arktyce się rozpoczęła, ale na razie jeszcze nie widać efektów. To jest dopiero początek, teoretycznie wyż baryczny powinien spowodować radykalne ochłodzenie, brak chmur oznacza ucieczkę ciepła do wyższych partii atmosfery. Jednak obecna sytuacja jest katastrofą i nawet zmiana warunków pogodowych może niewiele zmienić. Temperatury przekroczyły już wszelkie możliwe normy, i obecna sytuacja zaczyna bardziej przypominać poprzedni interglacjał niż ten, w jakim żyjemy od ponad 10 tysięcy lat.

Porównanie zasięgu lodu w 2012 i 2016 roku dla 18 listopada. AMSR2, Uni Bremen

Przede wszystkim rzućmy okiem na czapę polarną w 2012 roku. Widzimy, że w tym roku sytuacja jest dużo gorsza niż cztery lata temu. Doszło do sytuacji gdzie wiatr i ciepło otworzyły zachodnią część Przejścia Północno-Wschodniego. Wolna od lodu jest Cieśnina Wilkickiego, która łączy Morze Karskie i Łaptiewów. Cztery lata temu, po wielkim, rekordowym topnieniu Morze Czukockie było już prawie zamarznięte. Tak samo Morze Karskie, gdzie powstał już wtedy spory obszar lodu przybrzeżnego. Przez ostatnie dni mieliśmy w Arktyce sytuację, gdzie lód wycofywał się.

Zasięg lodu morskiego w 2016 roku. JAXA

Dane JAXA pokazują, że zasięg lodu morskiego 18 listopada wyniósł 8,32 mln  km², tym samym pokrywa lodowa Arktyki jest o blisko milion kilometrów kwadratowych mniejsza niż w 2012 roku. 

Zasięg lodu arktycznego lodu morskiego w 2016 roku. NSIDC

Dane NSIDC z kolei pokazują, że 18 listopada zasięg lodu wyniósł 8,66 mln  km², a tym samym jest o 0,7 mln  km² mniejszy od tego z 2012 roku, w analogicznym czasie. 

Czerwona i niebieska krzywa oznacza możliwe scenariusze, które po tym co się stało, zostały zmodyfikowane. Przez dwa dni czapa polarna kurczyła się. Dwie podstawowe przyczyny to wiatr (warunki pogodowe) i temperatury. Dawniej też dochodziło do sytuacji, kiedy lód mógł się wycofywać późną jesienią, nawet 100 lat temu mogło dochodzić do takich sytuacji. Tak powiedzą wszyscy sceptycy. I owszem, tak mogło być. Tak było też w 2013 roku. Tyle tylko, że wtedy takie wyskoki mogły się pojawiać bez konsekwencji, bo pokrywa lodowa Oceanu Arktycznego była większa i znacznie grubsza niż dziś. Teraz takie zmiany mogą oznaczać być, albo nie być dla czapy polarnej. 

Niebieski scenariusz oznacza zmianę warunków, gdzie zgodnie z prawami, wyż baryczny, który zaczyna się tworzyć, sprawi, że w Arktyce w czasie nocy polarnej zrobi się zimno i sucho. Tak więc tempo zamarzania ruszy, a potem powinno przyspieszyć. 7-dniowa prognoza zakłada, że wyż rozbuduje się i spowoduje dosyć spore ochłodzenie w Arktyce. Ale jak zobaczymy na animacji obok, to te ochłodzenie wcale takie wielkie nie będzie. Żeby wyż był skuteczny, to musi być trwały, no i nie może być takiej sytuacji, gdzie jest wyż nad biegunem północnym, ale znad oceanów, np. Spokojnego, wciąż dostaje się ciepło. Np. dzięki sztormom. Taki scenariusz, jeśli wyż utrzyma się przez dwa tygodnie i porządnie wychłodzi Arktykę, to najpóźniej 16-17 grudnia zasięg lodu przestanie być rekordowy. W optymistycznej wersji jeszcze w pierwszej dekadzie grudnia. Mimo to i tak pokrywa lodowa będzie należeć do tych najmniejszych, znajdując się na drugiej pozycji. 

Czerwony scenariusz to już ewidentna katastrofa klimatyczna, pisana wielkimi literami. Dochodzi do zmiany warunków pogodowych, ale jak widzimy na to animacji nie przynosi od razu żądanych rezultatów. W tym scenariuszy wyż nie trwa wiecznie. Znika po 10 dniach i warunki pogodowe ulegają zmianie, lub staje się płytki. Do tego niże lub wyże tak ustawione utrudniają zamarzanie lodu w akwenach, które zamarzają jako ostatnie. W rezultacie do końca roku pokrywa lodowa pozostaje rekordowo niskich rozmiarów, i to z nawet dużą różnicą. 

Znormalizowana anomalia globalnego zasięgu lodu morskiego na Ziemi. NSIDC, Wipneus

Globalny zasięg lodu morskiego. NSIDC, Wipneus

W Arktyce lód przyrasta bardzo powoli, wręcz topnieje. Na Antarktydzie lód morski wokół kontynentu topnieje bardzo szybko, bo oceany są bardzo ciepłe, a i ciepłe masy powietrza wdzierają się nad ten lodowaty obszar. To sprawia, że globalnie lodu jak bardzo mało. Jeszcze ponad tydzień temu anomalia wynosiła 4 mln  km² teraz to już 5 mln  km². To może być początek radykalnej zmiany w planetarnym klimacie.

Wygląda na to (choć pierwsza jaskółka wiosny nie czyni), że mamy do czynienia z nagłą zmianą klimatu. Scenariusz McPhersona chyba się sprawdza. Owszem temperatury globalne ostatnio nieco spadły, i być może spadną. Ale energia nie ginie. Sceptycy, negacjoniści i tak powiedzą swoje. np. nastraszą nas srogą zimą, a prognozy zakładają jej brak. Przynajmniej na razie. W następnym tygodniu ma być nie tylko ciepło, ale i słonecznie. Rosyjski wyż zamiast przynieść nam zimę, przyniesie nam ocieplenie, bo będzie tak, a nie inaczej ustawiony. Co więcej, ciepło zrobi się w północno-zachodniej części Rosji. W Skandynawii już mamy odwilż. A poza tym zima nie sprowadza się tylko do samej Polski, w innych regionach pewnie padną rekordy ciepła, jak w ostatnio w USA. 

Sytuacja jest katastrofalna, bo takie rzeczy mieć miejsca nie powinny. Prędzej czy później poczujemy konsekwencje, nawet jeśli to nie będziemy my. To ucierpi ktoś inny. Teraz jest późna jesień, nie zbieramy plonów, co nie znaczy, że możemy spać spokojnie. Co jeśli z powodu takich zmian w Arktyce dojdzie do jakichś przewrotów w pogodzie na wiosnę, co odbije się na plonach? Potem latem? Nawet jak nie u nas, to gdzie indziej. Tylko, że te "gdzie indziej", lub "gdzieś tam daleko" wywróciło politykę UE do góry nogami, zbudowało sobie namioty w środku Paryża, czy wzbudziło niepokój w sercach polskich polityków. Tym problemem są uchodźcy klimatyczni, których rzeka wcale nie wyschła (co najwyżej przyschła), a może się w przyszłości nasilić. 

Zobacz także:

• Katastrofa klimatyczna w Arktyce - apogeum piekła, a może jego początek?, piątek, 18 listopada 2016 Nawet jeśli w ciągu najbliższych kilku dni się ochłodzi, co sugerują prognozy, to i tak możemy mówić o katastrofie klimatycznej, która wywrze wpływ na pozostałe regiony Ziemi w bliższej i dalszej perspektywie. Temperatury osiągnęły swoje apogeum, teraz zaczną się obniżać. Ale wciąż przez następne dni będą znacznie wyższe niż wynosi to norma wieloletnia. Zamarzanie Oceanu Arktycznego stanęło w miejscu.
• To już koniec, ocieplenie o ponad 2 stopnie nieuniknione, poniedziałek, 14 marca 2016 To już koniec. Postawienia ze szczytu klimatycznego COP21 w Paryżu można uznać za nierealizowalne, a przynajmniej za dalece spóźnione. Od początku XX wieku do lutego 2016 globalna temperaturawzrosła o ponad 1,5^oC - czyli o wartość, do której według postanowień COP21 należy ograniczyć wzrost temperatury i nie dopuścić, by temperatury na Ziemi wzrosły i przekroczyły poziom 2^oC.