Wielkie topnienie na Grenlandii

Spóźniony sezon topnienia na Grenlandii procentuje teraz potężnymi roztopami grenlandzkiego lądolodu. Intensywne topnienie trwa od końca czerwca. Spalanie paliw kopalnych powoduje ocieplenie klimatu, a tym samym intensyfikację tempa topnienia pokryw lodowych na Ziemi. Z powodu spalania paliw kopalnych na świecie tempo ocieplania się Arktyki, w tym właśnie Grenlandii wynosi 0,5^oC na dekadę. Ponadto wpływ na tempo topnienia lądolodu mają potężne pożary w Kanadzie i na Alasce. Zdjęcie obok pokazuje wielkie smugi dymu z pożarów tajgi. Te wielkie pióropusze dymu rozprzestrzeniają się nad znaczne obszary, w tym właśnie nad Grenlandię. Sadza opadając, obniża albedo lodu, powodując jego szybsze nagrzewanie się i topnienie.

Dymy z rekordowych pożarów na Alasce i w Kanadzie przemieściły się nad Grenlandię i dalej nad północny Atlantyk. Zdjęcie wykonane przez satelitę Terra 2 lipca 2015 roku.

Globalne ocieplenie powoduje wzrost temperatur w subarktycznych regionach Kanady, Alaski i Rosji. Fale upałów i załamanie wzorców pogodowych, jak ostatnio w zachodniej części Ameryki Północnej powodują nagrzewanie się powierzchni ziemi i wysychanie roślinności. W efekcie wybuchają wielkie pożary lasów, które w ostatnich latach nasilają się ze względu na szybkie zmiany, jakie zachodzą w klimacie planety. Pożary, jak i same temperatury wynikające z upałów regionach subpolarnych powodują rozmarzanie wiecznej zmarzliny i emisję metanu zgromadzonego w subarktycznej zmarzlinie. Cały ten proces nasila się, z kolei sadza z dymów zmieniając albedo lodu na Grenlandii i czapy polarnej Oceanu Arktycznego zwiększa jego topnienie.

Zasięg topnienia na pokrywie lodowej Grenlandii w 2012, 2013 i 2014 roku. NSIDC

Największe topnienie miało miejsce w 2012 roku, kiedy wysokie ciśnienie (brak chmur) i temperatury spowodowały, że ponad 90% powierzchni lądolodu Grenlandii podlegało topnieniu. W 2013 i 2014 roku topnienie na Grenlandii było słabe, ale w tym roku należy oczekiwać intensywnych roztopów, choć prawdopodobnie nie tak dużych, jak w 2012 roku.

Zasięg topnienie na pokrywie lodowej Grenlandii w 2015 roku. NSIDC

W tym roku sytuacja na Grenlandii znów uległa pogorszeniu. Jeszcze na początku czerwca roztopy były bardzo niewielkie, znacznie poniżej średniej. Ale pod koniec czerwca gwałtownie się nasiliły, osiągając w pierwszych dniach lipca apogeum, a być może i jeszcze nie. Topnienie na Grenlandii może się jeszcze nasilić. W dniach 4-7 lipca topnienie objęło połowę powierzchni lądolodu na Grenlandii. Może dojść do powtórki z 2012 roku. Zwłaszcza że modele pogodowe przewidują utrzymanie się ciepłej i słonecznej pogody na Grenlandii i nie tylko.

Dziennie zmiany strat/zysków masy grenlandzkiego lądolodu wyrażonej w giga tonach w okresie 2014-2015. DMI

Oczywiście topnienie oznacza utratę masy/ilości grenlandzkiego lądolodu. Wykres Duńskiego Instytutu Meteorologicznego pokazuje dzienne  zmiany w stratach i zyskach masy lądolodu na Grenlandii. 

Problem topnienia na Grenlandii jest poważny i nie chodzi tu tylko o sam wzrost poziomu mórz. Niedawno naukowcy odkryli, że za osłabianie Golfsztromu odpowiedzialne jest właśnie narastające w ostatnich latach topnienie grenlandzkich lodowców. 

Zobacz także:

• Arctic Report Card NOAA 2014 cz. 4, czwartek, 25 grudnia 2014
• Roztopy na Grenlandii 2014, wtorek, 2 września 2014 Sezon topnienia grenlandzkiego lądolodu w 2014 roku nie był tak wielkoskalowy, jak w 2012 r. Niemniej był powyżej średniej, co jest związane z ocieplającym się klimatem. Topnienie na Grenlandii rozpoczęło się dość intensywnie już w pierwszej połowie maja. Potem w drugiej połowie miesiąca nastała pauza...

Megatopnienie może wrócić

Ciepłe masy powietrza wkraczają nad Ocean Arktyczny. Na Półwyspie Czukockim temperatury przekraczają 30^oC. Nawet na Wyspie Wrangla temperatura przekracza 20^oC. Nic więc dziwnego, że pokrywa lodowa w pacyficznej części Arktyki zaczęła szybko się topić. Zresztą, jak pokazuje niżej animacja HYCOM, obserwuje się duże zmiany w grubym lodzie pokrywającym północną część Morza Beauforta i część Basenu Arktycznego. Prognozy pogody na najbliższe dni zakładają, że czapa polarna w Arktyce będzie ulegać szybkim roztopom. Anomalie termiczne na Półwyspie Czukockim są bardzo wysokie, co przedstawia obok mapa Climate Reanalyzer.

Zmiany temperatur w ciągu najbliższych dni w Arktyce dla godziny 3:00 UTC (godziny południowe w pacyficznej części Arktyki). Climate Reanalyzer

Upały są nie tylko w Europie, występują także w innych rejonach Ziemi i nie chodzi tu tylko o obszary naszych szerokości geograficznych. Już od paru dni fala upałów objęła rosyjski Daleki Wschód. Ostatnio fala potężnych upałów nawiedziła USA i część Kanady, wywołując przy tym pożary lasów. Podobna sytuacja miała miejsce na Alasce. Tam zresztą też wysokie temperatury będą dalej panować, przynosząc kolejne pożary tajgi.

Zasięg arktycznego lodu morskiego 4 lipca 2015 roku. Arcticshe Pinguin, AMSR2

Jak pokazuje mapa zasięgu arktycznego lodu morskiego, jego granica znacznie się odsunęła od wybrzeży rosyjskiego Dalekiego Wschodu, Półwyspu Czukockiego. Wolna od lodu staje się także Wyspa Wrangla. Co ważne wycofujący się lód odsłania wody Morza Wschodniosyberyjskiego, które się nagrzewają. To zaś będzie skutkować nagrzewaniem się znajdującej się na dnie morza wiecznej zmarzliny, gdzie występują hydraty metanu. Metan zacznie uwalniać się z tych podmorskich złóż i trafi do atmosfery, przyczyniając się do dalszego postępującego globalnego ocieplenia. To błędne koło zmiany klimatu zapoczątkowanej przez człowieka.

Zmiany grubości pokrywy lodowej w Arktyce na przełomie czerwca i lipca. HYCOM

Grubość lodu według modelu HYCOM także spada, co pokazuje animacja. Nowa wersja modelu wymaga hasła.
Zmiany, szczególnie w grubym lodzie na Morzu Beauforta i części Morza Arktycznego są widoczne, nawet w skali kilku dni. Warunki pogodowe, jakie będą występować w ciągu najbliższych dni, przyczynią się do dalszych roztopów. Animacja Wetterzentrale obok pokazuje te zmiany.

Pokrywa lodowa Arktyki, mozaika zdjęć, 4 lipca 2015 roku. Zdjęcie NASA.

Nic nie oddaje w pełni tego obrazu, co zdjęcia satelitarne. Zdjęcie obok (kliknij, aby powiększyć) przedstawia pogranicze Morza Beauforta i Basenu Arktycznego, czyli obszar leżący za 75^oN. W coraz większym stopniu czapa polarna zmienia się w krę lodową, z ciemnymi prześwitami morskiej wody, która pochłania energię słoneczną.  Kolejne zdjęcia pokazują obszar Morza Wschodniosyberyjskiego i Wyspę Wrangla. Tam także dominuje dryfująca kra lodowa.

Wyspa Wrangla rozdzielająca Morze Czukockie i Wschodniosyberyjskie, 4 lipca 2015. Terra, NASA

Pokrywa lodowa Arktyki, w górnej części zdjęcia - rosyjski Daleki Wschód, wody M. Wschodniosyberyjskiego uwalniają się od lodu. Terra, NASA

Ciepło wręcz uderzy w Arktykę, do tego, jak pokazuje prognoza, udział wysokich wartości ciśnienia wzrośnie. Dojdą do tego odpowiednie wiatry (możliwy dipol arktyczny). Rezultatem będą szybkie roztopy w Arktyce. Możliwe, że po powolnym topnieniu przez większość czerwca, lipiec zaznaczy się szybkim spadkiem zasięgu/powierzchni lodu w Arktyce. Jeśli do tego dojdzie, zasięg lodu spadnie do poziomu gwarantującego nam jeszcze potężniejsze i niszczące anomalie w pogodzie.

Zobacz także:

• Arctic News - powolne topnienie w cieniu upałów, środa, 1 lipca 2015
• Najeźdźcy - rażąco ciepłe wody na północy, środa, 24 czerwca 2015 Wody Morza Beringa, a także Czukockiego w przeciągu ostatnich kilkunastu dni drastycznie się nagrzały. Pokazuje to szereg map. Na każdej z nich anomalie termiczne są nie tylko bardzo wysokie, lecz obejmują znaczne połacie akwenów morskich. Do tego przewiduje się, że w ciągu najbliższych dni całą zachodnia część Ameryki Północnej nawiedzi fala potężnych upałów. Nawet na północy, w Jukonie, Terytoriach Północno-Zachodnich w Kanadzie, temperatury mogą sięgnąć 30^oC. Ten stan rzeczy może przyczynić się do powstania pożarów tajgi.

Przewidywania na wrzesień 2015 i bieżąca sytuacja

Ukazujący się co roku na koniec czerwca raport Sea Ice Outlook przedstawia zestawienie prognoz dla wrześniowego minimum arktycznego. Na raport składają się prognozy różnych instytucji naukowych, meteorologicznych, mniej lub bardziej profesjonalnych organizacji, czy grup naukowych. Zasięg lodu w Arktyce odnosi się do danych ze strony: colorado.edu i wyglądają one tak:

2005: 5.57
2006: 5.92
2007: 4.30
2008: 4.73
2009: 5.39
2010: 4.93
2011: 4.63
2012: 3.63
2013: 5.35
2014: 5.28

Są to dane wrześniowego minimum w mln km². W stosunku do raportów i pomiarów NSIDC, są one zawyżone o 0,2 mln km². 

A teraz, jakie były przewidywania rok temu? Mediana prognoz pokazywała 4,7 mln km², (przy danych NSIDC byłoby to około 4,5 mln km²). Była więc to prognoza nietrawiona, zestawienie powyżej pokazuje, że zasięg lodu w Arktyce był 0,5 mln km² większy. 

A teraz prognozy na ten rok:

Prognozy wrześniowego minimum zasięgu lodu na 2015 rok według różnych instytucji.

Tym razem mediana pokazuje 5 mln km² (od 4,4 do 5,2 mln km²). Czy są to prognozy nietrafione? W sumie to nikt nie przewiduje rekordu w tym roku, poza Peterem Wadhamsem. Pierwszy słupek na wykresie. Według Wadhamsa w tym roku zasięg lodu spadnie do około 1 mln km². Jeśli uznać, że prognozy są pesymistyczne, czyli zasięg lodu będzie o te 0,5 mln km² większy, to należy spodziewać się dość spektakularnego wzrostu na Oceanie Arktycznym. No i możliwe jest zamieszanie, afera medialna, gdzie naukowcy po raz kolejny zostaną oskarżenie o alarmizm. A to może odbić się na negocjacjach klimatycznych. Sceptycy, a dokładnie specjalnie do tego zatrudnieni ludzie będą mieć argument do forsowania jak najłagodniejszych postanowień co do redukcji emisji CO₂ do atmosfery. Bo tak chcą wielkie koncerny i co niektórzy politycy. W końcu biznes i pieniądze są ważniejsze od klimatu, czy środowiska.

Bieżąca sytuacja

Topnienie lodu w Arktyce ostatnio przyspieszyło, zasięg lodu jest i tak znacząco mniejszy od tego z lat 80. XX wieku. 2 lipca zasięg arktycznego lodu morskiego wyniósł 10,02 mln km². To około 1 mln km² mniej niż kilkanaście lat temu.

Zasięg i koncentracja arktycznego lodu morskiego. Uni Bremen, AMSR2

Temperatury wokół Oceanu Arktycznego są wysokie. Ostatnio wiele się mówi o fali upałów w Europie, w tym w Polsce. Nikt jednak nie zwraca uwagi na wysokie temperatury w rejonie koła polarnego, a nawet za kołem. Powód jest rzecz jasna prosty - nikt tam nie mieszka. Jednak syberyjska i kanadyjska tajga i tundra znajdują się na obszarze wiecznej zmarzliny. A ta pod wpływem wysokich temperatur topi się i uwalnia do atmosfery metan.

Temperatura powietrza na półkuli północnej 4 lipca 2015 roku o godzinie 3:00 UTC. Climate Reanalyzer

Odchylenia temperatur na Syberii, w pobliżu Morza Wschodniosyberyjskiego są bardzo wysokie. Temperatury miejscami przekraczają 30^oC, sięgając nawet 37^oC. Tak wysokie wartości oznaczają szybkie topnienie wiecznej zmarzliny, emisję zgromadzonego od setek tysięcy lat weń metanu i dalszy wzrost temperatur, co stanowi samonapędzające się dodatnie sprzężenia zwrotne. 

 Kra lodowa na Morzu Wschodniosyberyjskim 3 lipca 2015 roku. Terra, NASA

Jeśli zaś chodzi o prognozy na wrzesień 2015, to są to jedynie prognozy. Przy założeniu, że warunki pogodowe będą takie sobie. A jeśli zmienią się radykalnie? Prognozy na najbliższe dni na to wskazują. Co będzie potem? Nie wiadomo.


Zobacz także:

• Przewidywania na wrzesień 2014, środa, 25 czerwca 2014
  Ukazał się opublikowany przez Sea Ice Prediction Network raport zawierający prognozy względem wrześniowego minimum w 2014 roku.

Arctic News - powolne topnienie w cieniu upałów

Ostatnia dekada czerwca nie była ciepła w Arktyce. Nie było także warunków pogodowych sprzyjającym szybkim roztopom w Arktyce. Mimo to czapa polarna topiła się w tempie około 50 tys. km² na dobę. Zaszły także kolejne zmiany w grubości lodu, co niżej pokazuje animacja HYCOM. Rekordowe topnienie lodu jest tego lata mało prawdopodobne, co nie znaczy, że w ogóle do tego nie dojdzie.

Zasięg i koncentracja arktycznego lodu morskiego. AMSR2 Uni Bremen

W ciągu ostatnich dwóch tygodni koncentracja lodu w Arktyce znacznie się pogorszyła. Jest coraz więcej miejsc, gdzie występuje kra lodowa. Pak lodowy topnieje, kruszy się i odsuwa się od wybrzeży Ameryki Północnej i Rosji.

 Zmiany zasięgu arktycznego lodu morskiego między 19 a 30 czerwca 2015 roku. Kliknij, aby powiększyć.

Mimo powolnego spadku zasięgu lodu zmiany są widoczne. Na animacji widać, że w trzeciej dekadzie czerwca granica lodu cofnęła się znacznie na północ na Morzu Czukockim. Szybko topi się także lód na Morzu Karskim i Wschodniosyberyjskim. Szczególnie w przypadku tego ostatniego akwenu sytuacja jest groźna. Pod dnem Morza Wschodniosyberyjskiego znajdują się duże ilości metanu. Jego uwolnienie do atmosfery z powodu ogrzewania się głębinowych warstw wody, mogłoby drastycznie spotęgować globalne ocieplenie na Ziemi. 

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2015 roku na tle 2012 roku i wyszczególnienie na tle ostatnich lat. NSIDC

Wraz z 2007 rokiem zasięg arktycznego lodu morskie dla 30 czerwca 2015 był szóstym najmniejszym w historii pomiarów. Zasięg ten liczył 10,2 mln km². W 2012 roku było to 9,52 mln km². Z tego też względu w tym roku rekordu nie będzie, a przynajmniej nie powinno być. Chyba że dojdzie do skrajnych zmian pogodowych w Arktyce. Pojawi się potężny wyż, dipol arktyczny, wysokie ciśnienie będzie utrzymywać się przez kilkanaście dni. W świecie, w którym dochodzi do częstego załamania pogody, do znacznych wzrostów temperatury, gdzie pogoda jest nieprzewidywalna, gdzie padają rekordy ciepła - wszystko jest możliwe.

Odchylenia temperatur od średniej 1981-2010 na półkuli północnej w okresie 19-28.06.2015. NOAA/NCAR

Mimo iż nad Oceanem Arktycznym nie ma wysokich temperatur, to nie znaczy, że nie ma ich w ogóle. Wokół Oceanu Arktycznego teraz i w ostatnich dniach występowały i będą występować intensywne fale upałów.

Temperatury na Dalekim Wschodzie są bardzo wysokie, mowa tu o obszarach leżących w obrębie koła polarnego. Grafika: Sam Carana

Fale upałów obejmują kilka regionów Ziemi i nie chodzi tu tylko o zachodnią Europę, ale tak odległe miejsca, jak rosyjski Daleki Wschód, gdzie nawet w rejonie koła polarnego temperatury sięgają 30^oC, a nawet, jak pokazuje mapa, 36^oC. Fale upałów w regionach subpolarnych, gdzie rośnie tajga skutkują potężnymi pożarami lasów. Alaskę nawiedziły w tym roku rekordowe pożary lasów. Płoną tysiące hektarów lasów, a potężne smugi dymów widać z orbity okołoziemskiej. Wielkie pożary wybuchły także w Kanadzie, a wiatr rozniósł wielkie kłęby dymu nad obszary liczące setki tysięcy kilometrów kwadratowych. Animacja obok pokazuje, że to nie w Europie, a Ameryce Północnej występują prawdziwe upały. W stanie Waszyngton 28.06 temperatura osiągnęła rekordowe 45^oC. Do takiej sytuacji przyczynia się prąd strumieniowy (amplifikacja arktyczna), wpływ ma także El Niño.

Upały objęły ostatnio Amerykę Północną i wciąż tam występują. Grafika: Sam Carana

Gorące powietrze pod koniec czerwca rozlało się po praktycznie całej zachodniej części Ameryki Północnej. Nawet w tak odległych miejscach, jak ujście rzeki Mackenzie temperatury osiągnęły wartość 30^oC. Ale czy tempo topnienia lodu w Arktyce jest ostatnio naprawdę powolne?

Zmiany grubości pokrywy lodowej w Arktyce między 19 a 29 czerwca 2015 roku. HYCOM

Zasięg lodu kurczy się dość wolno, ale mimo to topnienie pokrywy lodowej przebiega szybko, co przedstawia animacja HYCOM. A prognozy na najbliższe dni zapowiadają zmiany w Arktyce, w wyniku czego tempo topnienia lodu wzrośnie. 

Kra lodowa na Morzu Wschodniosyberyjskim 30 czerwca 2015 r. NASA

W ciągu najbliższych dni warunki w Arktyce ulegną zmianie. Szczególnie na uwagę zasługuje Morze Wschodniosyberyjskie. Przewiduje się tam znacznie ocieplenie, a sytuację dodatkowo pogorszy wiatr. Spodziewany jest duży spadek zasięgu lodu na tym obszarze, a co za tym idzie - woda zacznie się nagrzewać. Ciepło może dotrzeć do hydratów metanu, sytuację pogorszą jesienne wichury, które będą mieszać wodę morską, prowadząc do nagrzewania się całej kolumny wody, od powierzchni po dno. Rezultatem będzie nagrzewanie się hydratów metanu, a nawet ryzyko ich destabilizacji. Może to dobrze, że jak na razie zasięg lodu w Arktyce jest szóstym najmniejszym w historii pomiarów. 

Zobacz także:

•  Arctic News - podwodna bestia czeka na wyjście, sobota, 20 czerwca 2015  Pokrywa lodowa Arktyki nie jest już rekordowo niskich rozmiarów, więc mamy powtórkę z 2013 i 2014 roku, tym samym happy end sezonu topnienia 2015. Nie do końca.  Nie ma dipola arktycznego, ale widmo mega topnienia jest realne. Animacja obok pokazuje, że po 12 czerwca nad Morze Czukockie i Wschodniosyberyjskie z impetem wdarły się duże ilości ciepła...