Topnienie czapy polarnej nie uległo wyraźnemu spowolnieniu - chmury nic nie dały

Zmiana pogody w Arktyce, do jakiej doszło w połowie maja, spowolniła, a nawet zatrzymała wzrost temperatur. Oczywiście spowolnienie wzrostu temperatur nie miało miejsca w całym regionie. W dużej mierze było to widoczne między biegunem północnym, a Morzem Barentsa. Mapa po lewej pokazuje zmiany temperatur w Arktyce w obszarze między 80 a 90^oN. W tym obszarze temperatury przestały rosnąć, gdyż powietrze zaciągane przez niż baryczny znad okolicy półwyspu Tajmyr doprowadziło do spadku temperatur między biegunem północnym a Morzem Barentsa. Stąd brak wzrostu temperatur dla całego obszaru objętego na wykresie. W całej Arktyce jednak temperatury rosły. 

 

Odchylenia temperatur od średniej 1981-2010 w dniach 15-25 maja 2025 roku. Wartość anomalii na poziomie ciśnienia 925 hPa (750 m.n.p.m). Prawa mapa przedstawia średnią wartość ciśnienia atmosferycznego w dniach 15-25 maja 2025. NOAA/ESRL

 

Układy niskiego ciśnienia oznaczające zachmurzenie w niewielkim stopniu zatrzymały wzrost temperatur. W drugiej połowie maja niże baryczne (układy cyklonalne) spowalniają lub zatrzymują wzrost temperatur, a więc i topnienie lodu. W połowie maja temperatury nad Oceanem Arktycznym wynosiły od -13 do -5 st. C. Aktualnie wynoszą od -10 do -1 st. C. Na obrzeżach zaczyna pojawiać się odwilż. Nad subpolarnymi lądami temperatury są już letnie. Północno-zachodnia Rosja to ponad 20 st. C. Tak samo jest prawie w całej Kanadzie. Nad samą Zatoką Hudsona temperatury sięgają 4 st. C.

 

Zmiany zasięgu arktycznego lodu morskiego w 2025 roku w zestawieniu ze zmianami z wybranych lat oraz średniej 1981-2010. Wykres pokazuje zapis dziennych odczytów w 5-dniowej średniej. NSIDC

Jak pokazuje wykres NSIDC (zmiany w średniej 5-dniowej) pochmurna pogoda tak naprawdę to w ogóle topnienia lodu morskiego nie spowolniła. Między 15 a 27 maja arktyczna kriosfera skurczyła się o 0,6 mln km². Średnia wieloletnia dla tego okresu to 0,45 mln km². Biorąc to pod uwagę należy dojść do wniosku, że czapa polarna teoretycznie może roztopić się nawet i w tym roku. Dawniej takie czynniki pogodowe były skuteczniejsze w działaniu niż obecnie. Oznacza to, że w Arktyce jest za ciepło, bo jest, a lód jest zbyt cienki, bo jest już bardzo cienki. Oczywiście na powierzchni lodu w Basenie Arktycznym czy na Morzu Beauforta topnienia nie ma w ogóle, ale wiatr powoduje pęknięcia, tworzy szczeliny, które dawniej o tej porze roku jeszcze mogłyby zniknąć. Teraz już nie mogą. 

 

Zmiany tempa zwiększania/zmniejszania się zasięgu lodu morskiego w 2025 roku w zestawieniu ze zmianami średniej z ostatnich 10 lat.

Dane JAXA (pomiary dzienne) pokazują, że spowolnienie topnienia lodu było chwilowe. Okres 15-27 maja oznaczony jest czarnymi pionowymi liniami. Widać, że w tym czasie tylko chwilowo doszło do pauzy. Ogólnie topnienie (spadki zasięgu lodu) było zbliżone do średniej z ostatnich 10 lat. 

 

Powierzchnia lodu morskiego w Arktyce: wykres z lewej pokazuje powierzchnię lodu w 2025 roku w zestawieniu ze zmianami z wybranych lat i średnich wieloletnich. Wykres o prawej pokazuje zmiany tempa spadku/przyrostu powierzchni w ciągu ostatnich 6 tygodni.

W przypadku powierzchni (area) także spowolnienie jest niewielkie. Między 17 a 26 maja tempo topnienia było nieznacznie tylko wolniejsze od średniej z ostatnich 10 lat. To bardzo zła wiadomość, kiedy weźmie się pod uwagę prognozę pogody.

Prognozowane warunki atmosferyczne w Arktyce i wokół niej na 29 maja - 1 czerwca 2025 roku. Tropical Tidbits

Pogoda nad Oceanem Arktycznym będzie się zmieniała. Niże baryczne będą powoli ustępować. Temperatury będą wzrastać dalej, coraz śmielej zbliżając się do punktu odwilży. Obecność chmur niczego tu nie spowolni. Nad Morzem Beauforta powstanie niewielki sztorm, który nie tylko fizycznie wpłynie na pak lodowy, ale nawet doprowadzi do wzrostu temperatur. Następnie temperatury nad Morzem Beauforta spadną, więc topnienie lodu stanie w miejsce. Za to szybko roztapiać się będzie lód w Zatoce Hudsona. Odwilż zacznie ogarniać coraz większą część Basenu Arktycznego, gdyż na przełomie maja i czerwca będzie umacniał się wyż baryczny. Należy więc oczekiwać, że topnienie czapy polarnej w Arktyce ponownie przyspieszy.
 

 

Wróciła zgniła pogoda - spowolnienia roztopów na razie nie widać

Pogoda nad Oceanem Arktycznym uległa zmianie. Ponownie stała się pochmurna, co o tej porze roku oznacza spowolnienie topnienia lodu morskiego. Tak jednak się nie dzieje, przynajmniej na razie. Bardzo realne jest to, że topnienie w ogóle nie spowolni, gdyż w Arktyce jest po prostu już zbyt ciepło.

Ocean Arktyczny 20 maja 2025 roku w obrazie fałszywych barw (skorygowany współczynnik odbicia pasma koloru czerwonego i zielonego). NASA Worldview

Od połowy maja pogoda w Arktyce zaczęła robić się coraz bardziej pochmurna. Zaczęły dominować układy niskiego ciśnienia, które przynoszą duże lub całkowite zachmurzenie. Powyższe zdjęcie satelitarne pokazuje obraz Arktyki w fałszywych barwach w paśmie koloru czerwonego i zielonego (skorygowany współczynnik odbicia). Pozwala to na dokładnie odróżnienie lodu o chmur, które są białe i na normalnym zdjęciu trudno jest odróżnić jedno o drugiego. Chmury są tutaj białe, a lód ma czerwony kolor, tak samo śnieg. Tam, gdzie nie ma śniegu, jest odcień zielony. Jak widać, cały Ocean Arktyczny jest zasnuty chmurami.

 

Zmiany zasięgu arktycznego lodu morskiego w 2025 roku w zestawieniu ze zmianami z wybranych lat oraz średniej 1981-2010. Wykres pokazuje zapis dziennych odczytów w 5-dniowej średniej. NSIDC

Obecność chmur spowolniła wzrost temperatur w Arktyce, ale go nie powstrzymała, czego dowodem jest dalsze topnienie lodu, szybsze od średniej wieloletniej. W dniach 15-20 maja czapa polarna Oceanu Arktycznego skurczyła się o 348 tys. km², średnia to 195 tys. km². W dużej mierze to zasługa zmian na Morzu Łaptiewów i Karskim, gdzie oba te akweny pokrywają ostatnio chmury. Jak widać, nie hamują one topnienia lodu, bo układy baryczne wpuszczają ciepło znad rozgrzanej Syberii. W pobliżu granicy z Kazachstanem ostatnio temperatury wzrastają do 25-27 st. C.  To ciepło wędruje potem na północ, pozwalając, by za kołem polarnym temperatury były wyższe niż w niejeden majowy dzień w Polsce. 

Dzisiejsze i prognozowane warunki atmosferyczne w Arktyce i wokół niej do 24 maja 2025 roku. Tropical Tidbits

Niżowa, a więc pochmurna pogoda ma dominować w Arktyce w kolejnych dniach. To teoretycznie powinno spowolnić topnienie lodu. Być może tak się stanie, ale jeśli już, to efekt będzie niewielki. Ciepło z południa będzie dostawało się nad Ocean Arktyczny, a jest z czego. Na Syberii temperatury są wysokie. Ciepło zrobi się na północy Kanady. Tam temperatury mogą wzrosnąć nawet do 25 st. C, co o tej porze roku nie powinno mieć miejsca. 

 

Prognozowane uśrednione wartości temperatury i jej odchyleń w Arktyce na 21-23 i 24-26 maja 2025 roku. Climate Reanalyzer

Ciepło będzie wbijać się nad Ocean Arktyczny, więc obecność chmur niewiele zmieni, minimalnie spowalniając wzrost temperatur. Odchylenia mają być nadal wysokie, rzędu 2-5 st. C, co o tej porze roku zwykle nie powinno mieć miejsca. W ciągu najbliższych dni nad biegunem północnym będzie co najwyżej -8 st. C. Do 26 maja temperatura wzrośnie tam do -4 st. C. Wszystkie powstające od wiatru szczeliny i dziury nie zamarzną, a będą się nagrzewać, bo co jakiś czas chmury będą ustępować. Nad dużą częścią O. Arktycznego będzie już około -1 st. C. Miejscami będzie odwilż, jeszcze przed czerwcem, co nie powinno mieć miejsca, szczególnie w dominacji dużego zachmurzenia.

 

Ewentualne spowolnienia roztopów nie będą takie, jak przed laty. Dominacja niżów nad Oceanem Arktycznym może potrwać do końca maja. Tak więc należy oczekiwać, że potem pogoda ponownie ulegnie zmianie na bardziej wyżową, a to drastycznie przyspieszy topnienie czapy polarnej, której grubość pozostawia wiele do życzenia.

 

Raport za I połowę maja 2025 - nagły wzrost temperatur w Arktyce

Tegoroczny sezon topnienia lodu morskiego w Arktyce zaczął się słabo na tle ostatnich lat, ale to zaczyna się zmieniać. Powodem są wysokie temperatury, które wzrosły na skutek rozpadu wiru polarnego. W drugiej połowie kwietnia w Arktyce szybko zaczęło się robić ciepło, co doprowadziło do dezintegracji wiru polarnego i wzmożonego meandrowania prądu strumieniowego. Odchylenia w dużej części Oceanu Arktycznego sięgnęły z tego powodu 4 st. C, co jest bardzo dużym odchyleniem jak na tę porę roku. Topnienie lodu przyspieszyło. Jednocześnie zimno wylało się na południe, w wyniku czego od 4 maja po dziś dzień w Polsce jest zimno. Animacja pokazuje, jak rozpadać się zaczął wir polarny na przełomie kwietnia i maja.

 

Zobacz mapę koncentracji arktycznego lodu morskiego w tak zwanych fałszywych barwach. 

Zasięg i koncentracja arktycznego lodu morskiego. University of Bremen/AMSR2

W kwietniu topnienie lodu prawie w ogóle nie postępowało z powodu niskich temperatur na rubieżach arktycznych wód. Pod koniec kwietnia na skutek wzrostu temperatur sytuacja szybko się zmieniła. W rezultacie obraz czapy polarnej szybko uległ zmianie. Owe, że tak można to ująć - zaległości w topnieniu - zostały szybko nadrobione. Widać to na mapie, jak i też na animacji. Obraz czapy polarnej jest typowy dla tego, jaki widzieliśmy w ciągu ostatnich 10 lat.  Animacja obok pokazuje zmiany zasięgu i koncentracji arktycznego lodu morskiego w pierwszej połowie maja 2025 roku.   

 

Zmiany tempa zwiększania/zmniejszania się zasięgu lodu morskiego w 2025 roku w zestawieniu ze zmianami średniej z ostatnich 10 lat. Wykres boczny przedstawia zbliżenie na ostatnie 6 tygodni.

Całościowa utrata lodu w tym sezonie na obecną chwilę jest o 12% mniejsza niż w ciągu ostatnich 10 lat. To efekt tego, co miało miejsce w kwietniu. Na wykresie widzimy, że pod koniec kwietnia tempo topnienia zaczęło przyspieszać. W maju było już wyraźnie szybsze od średniej, chwilami nawet dwukrotnie. 

Zmiany zasięgu arktycznego lodu morskiego w 2025 roku i wyszczególnienie w zestawieniu ze zmianami z wybranych lat oraz średniej 1981-2010. Wykres pokazuje zapis dziennych odczytów w 5-dniowej średniej. NSIDC

W pierwszej połowie maja 2025 roku ubyło 925 tys. km² lodu wobec 784 tys. km² z lat 1981-2010. To 15% więcej niż wynosi średnia wieloletnia. Taki stan rzeczy wpłynął też na pozycję w rankingu. Zasięg lodu morskiego nadal znajduje się poza podium, ale dystans do rekordzistów spadł. W tej chwili to oczywiście nie przesądza o wyniku wrześniowego minimum. Wystarczy spojrzeć na rok 2012, ale też na to, w jaki sposób topi się lód. Na tę chwilę patrząc na sposób, w jaki się topi, można stwierdzić, że widmo rekordowego topnienia jest raczej wątpliwe. O tej porze roku w 2012 roku miały miejsce spore roztopy na Morzu Beauforta. Mapa NSIDC obok ilustruje różnice w wielkości zasięgu lodu względem średniej 1981-2010.

 

Zasięg arktycznego lodu morskiego w 2025 roku w stosunku do wybranych lat i średnich dekadowych. Mapa przedstawia zasięg w zestawieniu ze średnią lat 90. XX wieku. JAXA

Zmiany we wzorcach pogodowych w Arktyce przyspieszyły topnienie lodu. Roztopy nie ogarnęły lodu na Morzu Beauforta, to właśnie ten akwen jest kluczowy. Tam znajduje się część grubego lodu. Jeśli lód szybko się topi w tym miejscu, to dalej nie ma większych problemów z topnieniem reszty. Tak właśnie było w latach 2010-2012 czy w 2007 roku. 

Zmiany powierzchni lodu morskiego w 2025 roku w zestawieniu z latami poprzednimi. JAXA/AMSR2

O tym, że temperatury miały wpływ na szybkość topnienia, świadczą zmiany w rzeczywistej powierzchni lodu (area). Zasięg a powierzchnia to dwie różne zmienne. Zasięg jest łatwo modyfikowalny przez wiatr. Powierzchnia to powierzchnia. Temperatury sprawiają, że lód faktycznie się topi, a nie jest przemieszczany w inne miejsce, co powoduje jego pozorne kurczenie. Jak pokazuje wykres, powierzchnia lodu jest drugą najmniejszą w historii pomiarów. 

 

Odchylenia temperatur od średniej 1981-2010 na półkuli północnej w latach 2001-2010 i 2011-2020 dla maja. NASA/GISS

Zmiany średnich temperatur wokół bieguna północnego (80-90°N) w 2025 roku względem średniej z lat 1958-2002. Mapa przedstawia odchylenia temperatur od średniej 1991-2020 w dniach 29 kwietnia - 13 maja 2025 roku. DMI/NOAA 

 

Same temperatury nie stopią arktycznego lodu morskiego, bo są zbyt niskie, by to zrobić, ale tak nagły wzrost prowadzi do szybkich zmian. W wyniku tychże zmian połączenie wiatru i temperatur w kolejnych dniach i tygodniach może doprowadzić do rozpędzenia roztopów. Temperatury robią wrażanie. Odchylenie na poziomie 4-5 st. C w dużej części Oceanu Arktycznego w maju, to duża wartość. Maj zwykle nie charakteryzuje się takimi odchyleniami. Należą one do rzadkości, gdyż efekt letnich zmian i jesiennego zamarzania w maju już nie ma miejsca. W połowie maja zwykle jest jakieś -10 st. C. W tym roku jest -6 st. C. Lokalnie temperatury sięgają już prawie zera stopni. To nie oznacza topnienia lodu na powierzchni, bo to wciąż poniżej zera, ale tak wysoka temperatura uniemożliwia zanikanie powstałych wcześniej szczelin i dziur pod wpływem wiatru.

 

 

Zmiany średniej temperatury arktycznych wód dla maja w latach 1940-2024 oraz odchylenia temperatur od średniej 1979-2000 dla 14 maja 2025. Climate Reanalyzer

Powstałe szczeliny i połynie wiatrowe nie zanikają, więc z dnia na dzień robi się ich więcej. Woda w tych lukach się nagrzewa, więc lód z brzegu się topi. I to właśnie ma teraz miejsce. Koncentracja lodu spada, jest duża różnica między powierzchnią a zasięgiem lodu. Na mapie widać, że pojawiają się na obszarze czapy polarnej "ciepłe" miejsca. Tam powstały dziury, które teraz się nagrzewają. Np. w szczelinie powstałej na Morzu Łaptiewów woda nie ma już -1,8 st. C tylko -1 st. C. Nie zamarznie już. U wybrzeży Alaski jest inna szczelina, gdzie woda ma -0,7 st. C, powinna mieć -1,5 st. C. Te obszary wód w obrębie lodu nagrzewają się od końca kwietnia. 

Grubość lodu morskiego w latach 2012-2024 dla 15 maja. Polar Portal/HYCOM

Rosnące temperatury powodują, że grubość lodu przestaje przyrastać o kilka dni wcześniej niż powinna. Tak się dzieje każdego roku. Cieplejsze są też zimy, więc to wszystko sprawia, że lód staje się cieńszy. Jak widać na załączonych mapach, jest bardzo cienki. Jeszcze w 2021 roku grubość lodu wyglądała inaczej niż w tym. Nic więc dziwnego, że ostatni raport PIOMAS pokazuje, że objętość lodu dla 30 kwietnia 2021 była prawie 700 km³ większa niż w tym roku. Z jednej strony na Morzu Beauforta nie widać zmian tak, jak w 2012 roku. Z drugiej zaś lód jest tam cieńszy niż wtedy. Teoretycznie więc szanse na takie topnienie, jak w 2012 roku są.

Morze Czukockie 15 maja 2025 roku. NASA Worldview

Morze Łaptiewów 15 maja 2025 roku. NASA Worldview

Szanse na takie topnienie, jak wtedy są, tym bardziej że świat jest dziś cieplejszy niż wtedy, więc o silne roztopy łatwiej. Według prognoz na najbliższe kilka dni, warunki dla topnienia lodu zostaną utrzymane na takim poziomie, jak w ciągu ostatnich dni.

 

Zobacz także:

•  Raport za II połowę kwietnia 2025 - sezon w normie, 1 maja 2025 Tegoroczny sezon topnienia w Arktyce zaczął się nad wyraz spokojnie. Wręcz zbyt spokojnie, jak na owe czasy, kiedy temperatury na Ziemi są 1,5 st. C wyższe od średniej preindustrialnej. W 2012 roku także było spokojnie. 
• Raport za I połowę kwietnia 2025 - falstart w sezonie topnienia, 16 kwietnia 2025  

 

PIOMAS (kwiecień 2025) - realne ryzyko gigantycznych roztopów

Dane z modelu wyliczającego objętość lodu Pan-Arctic Ice Ocean Modeling and Assimilation System (PIOMAS) pokazują, że obecna ilość lodu w Arktyce daje możliwość silnych roztopów w okresie letnim. Ilość lodu morskiego jest mniejsza niż w 2012 i 2020 roku. 

Objętość lodu w Arktyce w 2025 roku w zestawieniu ze zmianami z ostatnich lat i średnich dekadowych. PIOMAS/Arctic Sea Ice Forum

Na koniec kwietnia objętość lodu wyniosła 21 729 km³, co stanowi drugą najmniejszą w historii pomiarów wartość. Na pierwszym miejscu jest rok 2017, wtedy czapa polarna Oceanu Arktycznego była o ponad 1000 km³ mniejsza niż obecnie. Jednak wtedy panowały przez wiele tygodni ekstremalne warunki zimowe, poprzedzone wcześniejszymi silnymi roztopami w 2016 roku. W 2012 roku miało miejsce rekordowe topnienie lodu, a objętość lodu w kwietniu była większa niż obecnie, co oczywiście nie przesadza sprawy. Jednak dziś klimat jest cieplejszy niż wtedy, więc o silne topnienie jest łatwiej. Tabela obok (kliknij, aby powiększyć) przedstawia dokładną rozpiskę objętości lodu na 30 kwietnia. W kolumnach przedstawione są różnice względem poprzednich lat i średnich dekadowych, także ich procentowe wartości. Miejsca zaznaczone na różowo, to lata, kiedy ilość lodu była większa niż w tym roku.

 

Grubość lodu morskiego w kwietniu 2025 roku i jej odchylenia w stosunku do średniej 1981-2010. PIOMAS/Zachary Labe

Czapa polarna nadal pozostaje znacznie cieńsza niż kiedyś mimo w miarę dobrych warunków dla przyrostu lodu. Przez większość kwietnia tempo przyrostu lodu było szybsze niż w ciągu ostatnich 10 lat, co ilustruje wykres po lewej. W kwietniu z jednej strony dodatni dipol arktyczny fizycznie spowalniał przyrost lodu, ale z drugiej działał wyż baryczny. W pierwszej połowie kwietnia Słońce świeci jeszcze nisko, więc wyż baryczny wychładza obszar polarny. Pod koniec kwietnia antycyklon zaczął działać na niekorzyść czapy polarnej ze względu na wysokość Słońca, a tym samym rosnące temperatury. 

Obecna ilość lodu pozwala, by we wrześniu odnotowany został nowy rekord. Będzie to zależało od dalszych warunków pogodowych. Jednocześnie klimat jest cieplejszy niż wtedy, więc teoretycznie szansa na rekordowe topnienie jest większa niż w 2012 roku.

Zobacz także:

• PIOMAS (marzec 2025) - Arktyka otarła się o rekord, 8 kwietnia 2025 Ilość arktycznego lodu morskiego wyrażana w kilometrach sześciennych ociera się o rekord. W latach 2016-2017 Arktyka doświadczyła rekordowo ciepłych zim, w wyniku czego ilość lodu odnotowała rekordowe wartości. Teraz sytuacja się powtarza, prawie, bo do rekordu niewiele brakowało.
• PIOMAS (grudzień 2024) - powolne tempo przyrostu lodu, 9 stycznia 2025