Stąpając po kruchym lodzie

Zmiany w czapie lodowej Arktyki z każdym dniem są coraz bardziej widoczne i wyraźne. Zwiększa się ilość i tym samym powierzchnia miejsc, gdzie lodu ubywa. Rośnie także znaczenie temperatur zarówno wód jak i powietrza. W tym roku zmiany zachodzą znacznie szybciej niż rok temu. Tym samym prawdopodobieństwo silnych roztopów w okresie czerwiec-sierpień jest praktycznie stuprocentowe.

Zasięg i koncentracja lodu morskiego w Arktyce 23.04.2014. AMSR2, Arctische Pinguin.

Na mapie AMSR2 widać czarne miejsce na Oceanie Arktycznym, to ubytki w lodzie, w tworzeniu których nie tylko wiatr miał udział. Ocieplające się wody w pobliżu paku lodowego coraz bardziej ingerują w pokrywający Ocean Arktyczny lód. Nie zapominajmy, że pod lodem także występują prądy morskie, zwłaszcza te, które niosą ciepłą wodę z Golfsztromu. Poniżej przedstawione są zdjęcia pokazujące, jak dotąd niepozorne zmiany w lodzie, które do pewnego stopnia można uznać za naturalne.

Północne wybrzeże Alaski i lód pokrywający Morze Beauforta, 23 kwietnia 2014. NASA

Wybrzeże północno-zachodniej Kanady i lód pokrywający Morze Beauforta.

Rozdrobniona kra lodowa na Morzu Baffina i Cieśninie Lancastera.

Powstała w wyniku dryfu, ale i też działania coraz cieplejszych wód Oceanu Atlantyckiego kra lodowa. Obszar między Svalbardem a biegunem północnym.

Lód na Morzu Karskim topi się i powoli zmienia się w krę lodową.

Dryfująca kra lodowa na Morzu Beringa i w Cieśninie Beringa.

Te zmiany mogą wydawać się jak najbardziej naturalne. Kiedy jest dzień polarny lód kruszy się i topi. Zmiany te zachodzą coraz wcześniej i intensywniej. Cieńszy lód łatwiej pęka i zmienia się w krę lodową. Ocieplający się klimat sprawia, że takie zjawiska, jak te na zdjęciach, zamiast zachodzić w maju, zachodzą już w kwietniu. Szybko topi się także śnieg, co przyspiesza ocieplanie się powietrza w pobliżu i nad Oceanem Arktycznym.

Lód w Arktyce jest coraz bardziej kruchy i coraz bardziej podatny na postępujące globalne ocieplenie. Bardzo prawdopodobne, że w tej dekadzie dojdzie do sytuacji, kiedy to zniknie cały lód.

Zobacz także:

• Kruszenie lodu w morzach Arktyki, sobota, 27 kwietnia 2013

Szczelina

Stan arktycznej czapy lodowej dramatycznie się pogarsza. Działanie arktycznego dipola odcisnęło wyraźne piętno w pokrywie lodowej Arktyki. Ponadto wiatr i ciepłe masy powietrza znad Oceanu Spokojnego znacznie zmniejszyły zasięg i powierzchnię lodu na Morzu Ochockim i Beringa. Ostatecznie powierzchnia lodu stała się trzecią najmniejszą w historii pomiarów satelitarnych. 19 marca według CT liczyła ona 12,17 mln km². Mniejsza powierzchnia lodu była tylko w 2008 i 2007 roku. Różnica jest tu dosłownie żadna, mniej niż 0,1 mln km². Objętość lodu względem ostatnich lat jest z pewnością mniejsza, łącznie z 2012 rokiem. Zasięg lodu według JAXA 21 kwietnia wyniósł 13,17 mln km² i jest tym samym drugim najmniejszym w historii pomiarów. W sumie to w tym wypadku można nawet stwierdzić, że jest na pierwszym miejscu ex aequo. 

Proces powstawania szczeliny między 19 a 21 kwietnia 2014 roku. AMSR2

Animacja z ostatnich dni pokazuje zmiany w czapie lodowej po stronie rosyjskiej. Dipol uformował potężną szczelinę, wręcz długą na setki kilometrów i szeroką na 20-100 km płoń wiatrową. W tym obszarze grubość lodu jest bardzo niska, rzędu 10-50 cm. Ta wielka szczelina raczej ulegnie zasklepieniu, gdyż w najbliższych dniach zmienią się wiatry, a dipol rozpadnie się. Nie znaczy to, że sytuacja się ustabilizuje i wszystko będzie w porządku.

 

Prognozowana sytuacja pogodowa w Arktyce w najbliższych dniach. Wetterzentrale

Oscylacja Arktyczna zmniejszy się do poziomu neutralnego, lub lekko ujemnego, to zmniejszy transport lodu przez Cieśninę Frama. Zamiast klasycznego dipola rozbuduje się ogromny wyż nad Oceanem Arktycznym, który nie tylko będzie w dalszym ciągu przenosił ogromne ilości lodu od Morza Beauforta w kierunki Atlantyku, ale przyniesie też słoneczną pogodę. Dodatkowo ciepłe masy powietrza obejmą spory obszar Kanady i regionu Zatoki Hudsona, co przyspieszy topnienie śniegu. Ciepło będzie transportowane nad Ocean Arktyczny. Szczelina u wybrzeży Rosji więc zniknie, ale topić się zacznie lód na Morzu Beauforta. W ogóle nad Oceanem Arktycznym temperatury w najbliższych dniach wzrosną, co przełoży się na stan lodu.

Grubość lodu w Arktyce 21 kwietnia 2014 roku. HYCOM

Choć szczelina u wybrzeży Rosji powinna zniknąć, to szans na regenerację lodu w tym regionie już nie ma. Za dwa, może trzy tygodnie szczelina znów się pojawi, a wraz z nią szybko powiększające się ubytki w lodzie. Dziury zaczną się powiększać, a granica lodu będzie się odsuwać od wybrzeży Rosji w głąb oceanu.

Szczelina na Morzu Wschodniosyberyjskim, 21 kwietnia 2014 roku. NASA

Szczelina w lodzie obok Wysp Nowosyberyjskich. Wyspy są ledwie widoczne, gdyż pokrywa je śnieg. Zdjęcia Terra, NASA

Szczelina i kra lodowa na Morzu Łaptiewów.

Podsumowując, prawdopodobieństwo, że lód w tym roku stopi się do 4 mln km² jest praktycznie 100%-we. Prawdopodobieństwo, że zostanie pobity rekord zasięgu lodu z 2012 roku wynosi co najmniej 50%. Jeśli tak, to nie ominą nas tego konsekwencje w postaci szerokiego wachlarza anomalii pogodowych. Anomalii, które w większości będą nieść negatywne skutki, m.in dla rolnictwa.


Zobacz także:

• Pęknięty II, niedziela, 21 kwietnia 2013  Olbrzymie pęknięcie w  rosyjskiej części Arktyki nieco się rozbudowało. System pęknięć ciągnie się teraz od zachodniego krańca Ziemi Północnej (wyspy rozdzielające Morze Łaptiewów i Morze Karskie), aż po Wyspę Wrangla...

Fala ciepła na Alasce

Z każdym dniem ciepło dociera coraz dalej na północ, przekraczając koło polarne. Tym razem możemy zobaczyć efekty przyspieszonego ocieplenia na Alasce, gdzie intensywnie topi się pokrywa śnieżna. Mapa po lewej pokazuje anomalia temperatur 19 kwietnia 2014 roku w Ameryce Północnej. Wciąż są obszary, gdzie jest zimno, ale dodatnie anomalia obejmują obszary, których szybkie ocieplenie będzie miało wpływ na topnienie lodu w Arktyce.

Śnieg znika na Alasce w bardzo szybkim tempie. 20 kwietnia 2014 roku. NASA

Śnieg jeszcze się nie topi na samej północy Alaski, przynajmniej na razie.

Na zdjęciach satelitarnych widzimy efekty zbyt szybkiego ocieplenia. Na Alasce w niektórych miejscach temperatura przekroczyła 5^oC, i nie są to obszary leżące na południu, nad Oceanem Spokojnym. Takie temperatury zostały osiągnięte w interiorze Alaski, daleko od wybrzeży Oceanu Spokojnego. Śnieg bardzo szybko się topi w regionie w którym powinien jeszcze leżeć przynajmniej przez następne 10-12 dni. W międzyczasie trwa kruszenie lodu u północnych wybrzeży Alaski i nie tylko.  

Anomalia termiczne na półkuli północnej w najbliższych godzinach. Climate Reanalyzer

Na Alasce i w innych regionach wokół Oceanu Arktycznego będzie się robić coraz cieplej, w tym roku zbyt szybko. Pokrywa śnieżna topi się wszędzie, choć są jeszcze miejsca, gdzie występują opady śniegu. Ogólny bilans jest ujemny. Jeśli trend się utrzyma, to ziemia zacznie zbyt wcześnie przyjmować energię cieplną ze słońca (albedo). To doprowadzi do szybkiego ogrzewania się Arktyki i topnienia lodu.

Zobacz także:

•  Sytuacja termiczna w Arktyce - nieprzerwane ciepło, czwartek, 17 kwietnia 2014
• Fala ciepła objęła Syberię, wtorek, 1 kwietnia 2014  Fala ciepła objęła środkową Syberię, temperatury w wielu miejscach przekraczają zero stopni. Mapa anomalii temperatur pokazuje obszar, który objęty został wysokimi temperaturami...

Arctic News - płynne topnienie

Proces topnienia arktycznego lodu przyspiesza. Wraz z kolejnymi dniami tempo zmniejszania się powierzchni lodu będzie coraz szybsze. Dodatnia Oscylacja Arktyczna doprowadziła do przemieszczenia się dużej ilości lodu w stronę Atlantyku. Śnieg topi się coraz szybciej, a dzień polarny jest coraz dłuższy. Wszystko to nakłada się na siebie powodując, że proces topnienia lodu w tym miesiącu jest bardzo płynny. Na tyle szybki i płynny, że prawdopodobieństwo rekordowych roztopów w tym roku jest bardzo prawdopodobne.

Zasięg i koncentracja arktycznego lodu morskiego. AMSR2 Uni Bremen

W ostatnim tygodniu znacznie zmniejszył się zasięg lodu na dwóch akwenach: Morzu Beringa i Ochockim. Szczególnie mało lodu jest na Morzu Ochockim. W przypadku jednego i drugiego morza, lód może stopić się jeszcze w tym miesiącu. Nawet jeśli do tego nie dojdzie, to rozmiary lodu na Morzu Beringa i Ochockim będą rekordowo małe. Zauważalne zmiany są też na Morzu Labradorskim, w jego południowej części lód szybko się cofa. Na północy Morza Labradorskiego zasięg paku lodowego się nie zmniejsza, gdyż wiatr wypycha lód w stronę Atlantyku. Mimo to lód topi się, zmieniając się w postać kry lodowej. Wody tego morza powoli się ogrzewają, coraz częściej dostają się w ten region ciepłe masy powietrza. Pewne zmiany widoczne są także na Morzu Barentsa, gdzie lód powoli zaczyna się cofać. Przyczyną jest Ocean Atlantycki, gdzie temperatura jego wód rośnie. Ogólna mapa, jak i animacja poniżej pokazuje, że koncentracja lodu na Oceanie Arktycznym spadła. Rośnie liczba pęknięć i szczelin, wzrasta także udział występowania kry lodowej.

Zmiany w zasięgu lodu na Oceanie Arktycznym i Morzu Beringa między 12 a 19 kwietnia 2014 roku. AMSR2

Zmiany w zasięgu lodu na Morzu Labradorskim, Baffina i w Zatoce Hudsona między 12 a 19 kwietnia 2014 roku. AMSR2

Zasięg lodu w Arktyce w 2014 roku (kliknij, aby powiększyć) na tle ostatnich lat i wyszczególnienie na marzec, kwiecień i początek maja. IARC-JAXA

Szybkie zmiany w Arktyce i wokół niej odcisnęły piętno na czapie lodowej Arktyki. 19 kwietnia według danych JAXA zasięg lodu wyniósł 13,19 mln km². Zasięg lodu jest więc pierwszym najmniejszym w historii pomiarów, choć tu dużą rolę odgrywał i wciąż jeszcze odgrywa wiatr. Wpływ temperatur, napływających coraz bardziej na północ ciepłych mas powietrza rośnie z każdym dniem. W ciągu ostatniego tygodnia zasięg lodu spadł o 0,35 mln km². Zasięg występowania arktycznego lodu względem średniej z lat 80' XX wieku jest mniejszy o 1,4 mln km².

Temperatura powierzchni wód i lodu w Arktyce 20 kwietnia 2014 roku. DMI

Temperatura wód rośnie, rośnie także temperatura powierzchni lodu. W strefie przybrzeżnej lód ma od -10 do -5^oC. Są to wysokie temperatury, lód pokrywający wody Oceanu Arktycznego będzie się wkrótce topić. Ten proces zresztą już ma miejsce. Co widać na animacji poniżej.

Zmiany w grubości arktycznego lodu morskiego w ciągu ostatnich dni. Naval Research Laboratory HYCOM

Długo utrzymujący się dipol zmniejsza grubość, a co za tym idzie ilość lodu u wybrzeży Rosji, głównie na Morzu Łaptiewów. Lód jest transportowany w stronę Atlantyku i tam ulega topnieniu. Efekt ten jest jeszcze relatywnie mały z uwagi na wciąż niską temperaturę północnego Atlantyku. Ponadto śnieg na Syberii wciąż jeszcze jest. Powietrze, które dociera nad Ocean Arktyczny nie jest dostatecznie ciepłe, ale powoli zaczyna już ingerować w lód. I jedno i drugie za kilkanaście dni diametralnie się zmieni. Wzrośnie temperatura północnego Atlantyku, stopi się śnieg na Syberii, jak i w Kanadzie. Jeśli w tym czasie dipol wciąż będzie utrzymywał się, to proces topnienia lodu dramatycznie przyspieszy. Animacja HYCOM pokazuje, jak zmieniła się grubość lodu w ostatnich dniach.

Topniejący lód na Morzu Ochockim, 19 kwietnia 2014 roku. Zdjęcie Terra, NASA

Początek topnienia lodu w Zatoce Hudsona, 19 kwietnia 2014 roku. NASA

Sytuacja powoli staje się dramatyczna. Znaki wróżące szybkie topnienie lodu latem są coraz bardziej wyraźne. Trudno jest nam dojrzeć te zmiany, gdyż nie mieszkamy w Arktyce. Zmiany te, jakie zachodzą w Arktyce stają się powoli odczuwalne u nas w Polsce. Susze, brak śniegu, lub jest zbyt duża ilość, zima w marcu zamiast w styczniu - to widoczne u nas zmiany, których przyczyną się zbyt mała ilość stabilizującego klimat lodu w Arktyce. Większość ludzi jeszcze tego nie dostrzega, nie widzi powiązań pomiędzy globalnym ociepleniem, topnieniem lodu, a jesienna i zimową suszą. Ostatecznie nawet najbardziej zagorzali denialiści i ignoranci dostrzegą zmiany, ale wtedy będzie za późno na powstrzymanie jeszcze dalej idących zmian klimatu na świecie.

Zobacz także:

• Arctic News - nieprzychylne wiatry, niedziela, 13 kwietnia 2014
• Arctic News - zwodniczy przyrost lodu i jego ukryte topnienie, niedziela, 6 kwietnia 2014 Prawdopodobnie wszyscy sceptycy ocieplenia klimatu powiedzą: Rośnie lód w Arktyce, więc globalnego ocieplenia nie ma. Zważywszy na to, że w 2013 roku lód topił się dość leniwie. Przede wszystkim musimy ocenić to, czy rzeczywiście się nie topi, czy może tylko tymczasowo i lokalnie rozrasta się pod wpływem czynników pogodowych, takich samych jak choćby w 2012 roku. Oceniając mapę zasięgu lodu i dalej animację pokazującą zmiany, trudno przyznać, że lód się rozrasta, przede wszystkim: jak i gdzie się rozrasta i czy w ostatnich latach było tak samo...